Kalp-damar ve metabolizma sağlığı üzerindeki olumlu etkileriyle bilinen Akdeniz diyeti, bu kez ruh sağlığı üzerindeki etkileriyle gündeme geldi. İngiltere’de binlerce yetişkinin verilerinin incelendiği araştırmada, Akdeniz tipi beslenmeye daha fazla bağlı kalan kişilerin psikolojik iyilik halinin daha yüksek olduğu belirlendi.
University College London (UCL) ile Barselona Küresel Sağlık Enstitüsü (ISGlobal) araştırmacılarının yürüttüğü çalışmada, 50 yaş ve üzerindeki 3 bin 296 yetişkinin beslenme alışkanlıkları ve ruhsal durumları değerlendirildi.
BMJ Open’da yayımlanan araştırmada, English Longitudinal Study of Ageing (ELSA) kapsamında toplanan ve COVID-19 salgını öncesi ile pandemi dönemini kapsayan veriler incelendi.
Sonuçlar, Akdeniz tipi beslenmeye daha yüksek düzeyde bağlılığın, özellikle yoğun stres dönemlerinde daha güçlü psikolojik dayanıklılık ve daha yüksek iyilik haliyle ilişkili olduğunu ortaya koydu.
Stresli dönemlerde dikkat çeken fark
Araştırmacılar sonuçları değerlendirirken yalnızca beslenme alışkanlıklarını dikkate almadı.
Katılımcıların yaş, cinsiyet, eğitim seviyesi, gelir durumu, fiziksel aktivitesi, sigara kullanımı, vücut kitle indeksi, kronik hastalıkları ve depresyon belirtileri gibi ruh sağlığı üzerinde etkili olabilecek çok sayıda faktör analizlere dahil edildi.
Bu değişkenler hesaba katıldıktan sonra da Akdeniz diyetine bağlılık ile psikolojik iyilik hali arasındaki olumlu ilişkinin devam ettiği görüldü.
Pandemi gibi yoğun belirsizlik ve stresin yaşandığı dönemlerde Akdeniz tipi beslenme alışkanlıklarını daha fazla benimseyen bireylerin psikolojik durumlarındaki olumsuz değişimin diğer kişilere göre daha sınırlı kaldığı tespit edildi.
Araştırmacılar, elde edilen sonuçların sağlıklı beslenmenin kronik stres ve kaygıya karşı psikolojik dayanıklılığın korunmasında önemli bir rol oynayabileceğine işaret ettiğini belirtti.
Akdeniz diyetinde hangi besinler öne çıkıyor?
Akdeniz tipi beslenmenin temelini sebze, meyve, baklagiller, tam tahıllar, zeytinyağı, kuruyemiş ve balık oluşturuyor.
Bu besinler vücuda antioksidanlar, polifenoller, omega-3 yağ asitleri ve lif gibi önemli bileşenler sağlıyor.
Bilim insanları bu beslenme biçiminin vücuttaki kronik inflamasyonun azaltılmasına katkıda bulunabileceğini, bağırsak mikrobiyotasını destekleyerek bağırsak-beyin ekseni üzerinde olumlu etkiler oluşturabileceğini değerlendiriyor.
Aynı zamanda söz konusu besin öğelerinin hücresel düzeyde beyin fonksiyonlarının desteklenmesinde rol oynayabileceği belirtiliyor.
Araştırmacılardan önemli uyarı: Kesin neden-sonuç göstermiyor
Çalışmanın sonuçları dikkat çekici olsa da araştırmacılar önemli bir sınırlamaya işaret ediyor.
Araştırmanın gözlemsel nitelikte olması, Akdeniz diyetinin psikolojik dayanıklılığı doğrudan artırdığının kesin olarak söylenemeyeceği anlamına geliyor.
Başka bir ifadeyle çalışma, sağlıklı beslenme ile ruhsal iyilik hali arasında güçlü bir ilişki ortaya koyarken bunun doğrudan neden-sonuç bağlantısı olduğunu kanıtlamıyor.
Bilim insanları, Akdeniz diyetinin özellikle ileri yaştaki yetişkinlerin ruh sağlığı üzerindeki etkilerinin ve biyolojik mekanizmalarının daha net ortaya konulabilmesi için gelecekte randomize kontrollü klinik araştırmalara ihtiyaç olduğunu vurguluyor.
