Rusya’da geliştirilen yeni bir Ebola aşısının ön testlerinde olumlu sonuç alındığı bildirildi. Gamaleya Ulusal Epidemiyoloji ve Mikrobiyoloji Araştırma Merkezi Direktörü Denis Logunov, Rus basınına yaptığı açıklamada aşının mevcut canlı Ebola suşlarıyla gerçekleştirilen ön değerlendirmeleri başarıyla geçtiğini söyledi.
Logunov’a göre çalışma, Gamaleya Merkezi ile Rusya Savunma Bakanlığına bağlı 48’inci Merkezi Araştırma Enstitüsü tarafından ortak yürütülüyor. Rus araştırmacılar, özellikle 2026’da Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Uganda’da salgına yol açan Bundibugyo virüsüne karşı koruyucu bir aşı geliştirmeyi hedefliyor. Rus basınında yer alan haberlerde, aşının erken aşama testlerinde bağışıklık yanıtı ve koruyuculuk açısından olumlu sonuçlar verdiği aktarıldı.
Güncel Bundibugyo örneği bekleniyor
Logunov, aşının koruyuculuğunun kesin biçimde doğrulanabilmesi için salgında dolaşan güncel Bundibugyo virüs örnekleriyle yeni testlere ihtiyaç bulunduğunu belirtti.
Ancak bu örneklerin Dünya Sağlık Örgütü üzerinden temin edilmesine yönelik sürecin şu aşamada ilerlemediğini söyleyen Logunov, gerekli virüs materyaline ulaşıldığında daha kapsamlı testlerin yapılabileceğini ifade etti.
Dünya Sağlık Örgütü de Bundibugyo kaynaklı Ebola hastalığına karşı halen ruhsatlandırılmış özel bir aşının bulunmadığını bildiriyor. WHO’ya göre mevcut lisanslı Ervebo aşısı esas olarak Ebola virüsünün Zaire türüne karşı kullanılıyor ve Bundibugyo’ya karşı insanlarda ne ölçüde koruma sağladığı henüz kesin olarak bilinmiyor.
Aşı formülü sadeleştirildi
Rus araştırmacıların geliştirdiği aşının başlangıçta Ebola virüsünün birden fazla türüne karşı koruma sağlayacak çok bileşenli bir yapı olarak tasarlandığı belirtildi.
İlk planlamada Sudan ve Bundibugyo dahil farklı Ebola türlerini hedefleyen bileşenlerin aynı aşı içerisinde kullanılması öngörülüyordu. Ancak çok bileşenli üretimin hem maliyetli hem de teknik açıdan daha karmaşık olması nedeniyle formülün sadeleştirildiği aktarıldı.
Araştırmacılar, kullanılan bileşenlerin daha önce güvenlik açısından değerlendirildiğini ve klinik süreçlerden geçtiğini belirterek yeni aşamada aşının yalnızca Bundibugyo suşuna karşı etkili tek bir bileşene indirgenmesine karar verdi.
Bu değişiklikle birlikte aşının güncel virüs üzerinde test edilmesi ve üretim sürecinin daha kolay hale getirilmesi hedefleniyor.
Faz 1 çalışmalarında güvenlik ve bağışıklık yanıtı inceleniyor
Bundibugyo virüsüne karşı geliştirilen aday aşılar açısından 2026 yılı önemli bir dönem oldu. Dünya genelinde farklı araştırma grupları da bu virüse yönelik aşı çalışmalarını hızlandırdı.
Faz 1 çalışmalarında temel amaç, aday aşının sağlıklı gönüllülerde güvenli olup olmadığını ve bağışıklık yanıtı oluşturup oluşturmadığını belirlemek. Bu aşama henüz aşının salgına karşı gerçek hayattaki koruyuculuğunu kanıtlamıyor.
WHO, Bundibugyo virüsüne karşı geliştirilen aday aşıların hızla değerlendirilmesi gerektiğini vurgularken, halen hiçbir özel Bundibugyo aşısının ruhsatlandırılmış durumda olmadığını belirtiyor.
Bundibugyo salgını nedeniyle aşı çalışmaları hızlandı
Bundibugyo virüsü, 2026 yılında Demokratik Kongo Cumhuriyeti başta olmak üzere Afrika’da ciddi bir salgına yol açtı.
WHO verilerine göre salgın kısa sürede çok sayıda bölgeye yayıldı ve binlerce vaka ile ölüme neden oldu. Örgüt, 2026’da yaşanan salgını uluslararası öneme sahip bir halk sağlığı acil durumu olarak değerlendirdi.
Mevcut durumda Bundibugyo’ya özel onaylı bir aşı bulunmaması, Gamaleya’nın yanı sıra Oxford Üniversitesi ve Moderna gibi farklı araştırma ekiplerinin de yeni aday aşılar üzerinde çalışmasına neden oluyor.
Rus araştırmacıların geliştirdiği aday aşının gerçek koruyuculuğunun ise güncel Bundibugyo virüs örnekleriyle yapılacak yeni testler ve sonraki klinik aşamalar sonucunda netleşmesi bekleniyor.
