ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile Washington’da gerçekleştirdiği görüşmeler sırasında küresel silah kontrolüne ilişkin yeni bir diplomatik girişimi gündeme getirdi. Trump, ABD, Rusya ve Çin’in dahil olacağı üçlü silah kontrolü müzakerelerinin yapılmasını savundu.
Beyaz Saray’ın 25 Eylül 2026’da Şi Cinping’in ABD ziyareti sonrasında yayımladığı bilgi notunda Trump’ın üç ülkenin katılımıyla silah kontrolü görüşmeleri yapılmasını desteklediği açıklandı. Ancak açıklamada olası görüşmelerin tarihi, formatı veya hangi silah sistemlerini kapsayacağı konusunda ayrıntı paylaşılmadı.
Trump üç ülkeyi aynı masada görmek istiyor
Trump’ın gündeme getirdiği formül, dünyanın önemli nükleer güçleri arasında bulunan Washington, Moskova ve Pekin’i aynı müzakere mekanizmasında buluşturmayı öngörüyor.
Beyaz Saray açıklamasında, “Başkan, ABD, Rusya ve Çin arasında üçlü silah kontrolü müzakerelerini savundu” ifadesine yer verildi. Açıklama, Şi Cinping’in Washington ziyaretinde ele alınan uluslararası güvenlik başlıklarının arasında silah kontrolünün de bulunduğunu ortaya koydu.
Trump’ın önerisinin somut bir müzakere sürecine dönüşüp dönüşmeyeceği ise henüz belli değil. Beyaz Saray’ın duyurusunda Rusya veya Çin’in üçlü görüşme önerisine resmen kabul verdiğine ilişkin bir bilgi bulunmuyor.
Trump ve Şi küresel sorunları görüştü
Şi Cinping’in ABD ziyareti yalnızca ikili ekonomik ilişkilerle sınırlı kalmadı. Beyaz Saray’a göre iki lider Rusya, Kuzey Kore ve İran dahil olmak üzere devam eden küresel meseleleri de ele aldı.
Taraflar ayrıca İran'ın nükleer silaha sahip olmaması gerektiği konusunda görüş birliği bildirdi. Uluslararası su yollarında herhangi bir ülke veya kuruluş tarafından geçiş ücreti uygulanmaması gerektiği de görüşmeler sonrasında açıklanan başlıklar arasında yer aldı.
Washington-Pekin hattında yeni görüşmeler gündemde
Şi Cinping’in ABD ziyareti, iki ülke arasındaki temasların yoğunlaştığı bir dönemde gerçekleştirildi. Beyaz Saray, ziyaretin Çinli bir devlet başkanının on yılı aşkın süredir Beyaz Saray’a yaptığı ilk ziyaret olduğunu bildirdi.
Görüşmelerde Washington ile Pekin arasında “stratejik istikrar” temelinde yapıcı bir ilişki geliştirilmesi de ele alındı. Çin tarafının resmi açıklamasında Şi’nin, iki ülke arasındaki rekabetin kontrol altında tutulması, farklılıkların yönetilmesi ve iş birliğinin geliştirilmesi gerektiğini söylediği aktarıldı.
Trump’ın gündeme taşıdığı ABD-Rusya-Çin üçlü silah kontrolü görüşmeleri, hayata geçirilmesi halinde üç büyük güç arasında doğrudan müzakere kanalı oluşturabilecek bir girişim niteliği taşıyor. Ancak sürecin başlayabilmesi için Moskova ve Pekin’in yaklaşımı ile müzakerelerin kapsamının netleşmesi gerekecek.
