Kuru temizlemede yaygın olarak kullanılan tetrakloroetilen (PCE) adlı kimyasala ilişkin yeni bir araştırma, uzun süreli maruziyetin karaciğer sağlığı açısından önemli risklerle ilişkili olabileceğini ortaya koydu.
Güney Kaliforniya Üniversitesi (USC) araştırmacıları tarafından yürütülen çalışmada, kanında PCE tespit edilen kişilerde ciddi karaciğer fibrozisi görülme olasılığının, PCE tespit edilmeyenlere göre yaklaşık üç kat daha yüksek olduğu belirlendi.
Araştırmacılar ayrıca kandaki PCE düzeyi yükseldikçe riskin de arttığını gözlemledi.
PCE kuru temizlemede yaygın kullanılıyor
PCE, yağ ve lekeleri çözmede etkili olan renksiz ve sentetik bir kimyasal olarak biliniyor.
Kuru temizleme sektöründe yaygın biçimde kullanılan madde, bazı leke çıkarıcılar, el işi yapıştırıcıları ve paslanmaz çelik parlatıcıları gibi tüketici ürünlerinde de bulunabiliyor.
Kimyasala maruz kalmanın en önemli yollarından birinin solunum olduğu belirtiliyor. Kuru temizlemeden çıkan kıyafetlerin bir süre daha düşük miktarlarda PCE’yi çevredeki havaya bırakabildiği ifade ediliyor.
PCE ayrıca toprağa karışarak yer altı sularına ulaşabiliyor ve bazı bölgelerde içme suyu kaynaklarının kirlenmesine neden olabiliyor.
2017-2020 yıllarındaki kan örnekleri incelendi
Araştırmada ABD’de yürütülen Ulusal Sağlık ve Beslenme İnceleme Araştırması (NHANES) kapsamında 2017-2020 yılları arasında 20 yaş ve üzerindeki kişilerden alınan kan örnekleri değerlendirildi.
Analizlerde nüfusun yaklaşık yüzde 7’sinin kanında ölçülebilir düzeyde PCE bulunduğu tespit edildi.
Kanında PCE tespit edilenlerin ciddi karaciğer fibrozisine sahip olma olasılığının, kimyasala ilişkin ölçülebilir düzey bulunmayanlara göre yaklaşık üç kat daha yüksek olduğu bildirildi.
Kandaki PCE arttıkça risk de yükseldi
Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri de PCE miktarı ile karaciğer fibrozisi arasındaki ilişki oldu.
Bulgulara göre kandaki PCE yoğunluğundaki her 1 nanogram/mililitre artış, ciddi karaciğer fibrozisine sahip olma olasılığında yaklaşık 5 katlık artışla ilişkili bulundu.
Araştırmacılar, yaş, cinsiyet, ırk, etnik köken ve eğitim düzeyi gibi değişkenler hesaba katıldıktan sonra da ilişkinin devam ettiğini bildirdi.
Ancak çalışma gözlemsel nitelik taşıdığı için sonuçlar, PCE’nin doğrudan karaciğer fibrozisine neden olduğunu kanıtlamıyor. Bulgular, iki durum arasında güçlü bir ilişki bulunduğuna işaret ediyor.
Karaciğer fibrozisi nedir?
Karaciğer fibrozisi, karaciğerin uzun süre boyunca tekrarlayan hasara maruz kalması sonucunda organda yara dokusu birikmesi anlamına geliyor.
Fibrozisin ilerlemesi halinde karaciğerin normal işlevleri bozulabiliyor. İleri evrelerde siroz, karaciğer yetmezliği ve karaciğer kanseri gibi ciddi sağlık sorunlarının gelişme riski artabiliyor.
Bilinen risk faktörleri olmayan hastalar için yeni ipucu
Araştırmada PCE’ye maruz kalan kişilerde görülen ciddi karaciğer fibrozisinin yalnızca alkol tüketimi veya karaciğerde yağ birikimi gibi bilinen faktörlerle açıklanamadığı belirtildi.
Araştırmacılar bu sonucun, bazı çevresel kimyasalların nedeni açıklanamayan karaciğer hastalıklarında rol oynayabileceğine işaret ettiğini değerlendirdi.
Çalışmanın başyazarı Dr. Brian P. Lee, çevresel faktörlerin karaciğer sağlığı üzerindeki etkisinin yeterince dikkate alınmadığını belirtti.
Lee, “Hastalar, 'İçki içmiyorsam ve karaciğer hastalığıyla ilişkilendirilen sağlık sorunlarından hiçbirine sahip değilsem nasıl karaciğer hastalığım olabilir?' diye soruyor. Cevap PCE'ye maruz kalmak olabilir.” dedi.
Kuru temizleme çalışanları daha fazla maruz kalabilir
Araştırmada yüksek gelir grubundaki bireylerde PCE maruziyetinin daha sık görüldüğü de belirlendi.
Lee, bunun yüksek gelirli kişilerin kuru temizleme hizmetlerinden daha sık yararlanmasıyla bağlantılı olabileceğini değerlendirdi.
Araştırmacılar özellikle kuru temizleme tesislerinde çalışan kişilerin, kimyasala daha uzun süreli ve doğrudan maruz kalmaları nedeniyle daha dikkatli değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
PCE “muhtemel kanserojen” olarak sınıflandırılıyor
PCE, Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC) tarafından “muhtemel kanserojen” maddeler arasında sınıflandırılıyor.
ABD Çevre Koruma Ajansı da PCE’nin sağlık üzerindeki olası toksik etkileri nedeniyle kuru temizleme sektöründeki kullanımının aşamalı şekilde azaltılmasına yönelik düzenlemeler başlatmış durumda.
Araştırmacılar, PCE ile karaciğer fibrozisi arasındaki ilişkinin kesin neden-sonuç bağının ortaya konulabilmesi için daha geniş kapsamlı ve uzun süreli çalışmalar yapılması gerektiğini vurguluyor.
