Bursada Biz
Akşam 00:00
ALTIN — Dolar —

İyi bir gece uykusu neden önemli? Beyindeki gizli mekanizma ortaya çıkarıldı

ABD'de yapılan araştırma, derin uyku ile büyüme hormonu arasındaki bağlantıyı sağlayan beyin devresini ortaya çıkardı. Bulgular yeni tedavilere ışık tutabilir.

GİRİŞ 16.11.2026 12:44
6 gösterim
4 dk okuma
Fotoğraf: Uyku
f𝕏
🔊Haberi Dinle0:00 / 3:38

ABD'de gerçekleştirilen yeni bir bilimsel araştırma, uyku sırasında büyüme hormonu salınımını düzenleyen ve beynin uyanıklık mekanizmasıyla bağlantı kuran sinirsel devreyi ortaya çıkardı. Kaliforniya Üniversitesi Berkeley kampüsünde (UC Berkeley) görev yapan araştırmacılar, uykunun yalnızca fiziksel dinlenme ve yenilenme için değil, beyin fonksiyonlarının düzenlenmesi açısından da önemli bir rol oynadığını belirledi.

Bilim dergisi Cell'de yayımlanan ve fareler üzerinde yürütülen çalışmada, uyku ile büyüme hormonu arasında karşılıklı işleyen bir geri bildirim mekanizması tespit edildi.

Araştırmaya göre uyku, büyüme hormonu salınımını desteklerken bu hormon da beynin uyanıklığı kontrol eden bölgelerine sinyal gönderiyor. Bulgular, uyku düzeni ile metabolizma ve beyin faaliyetleri arasındaki ilişkinin anlaşılması açısından önem taşıyor.

Derin uyku sırasında beyinde neler oluyor?

Büyüme hormonu, çocukluk ve ergenlik dönemlerinde fiziksel gelişimi destekleyen temel hormonlardan biri olarak biliniyor.

Yetişkinlik döneminde ise kas ve kemik dokusunun korunması, yağ metabolizması ve kan şekeri dengesinin düzenlenmesi gibi süreçlerde görev alıyor.

Araştırmacılar, yetersiz uykunun büyüme hormonu salınımını olumsuz etkileyebildiğine dikkat çekiyor. Uzun süreli uyku bozuklukları ise obezite, diyabet ve kalp-damar hastalıklarıyla ilişkili risklerle bağlantılı olabiliyor.

Yeni çalışma, uyku ile hormon üretimi arasındaki bu ilişkinin beyinde hangi mekanizmalar aracılığıyla gerçekleştiğini anlamaya odaklandı.

Bilim insanları hipotalamustaki sinir hücrelerini inceledi

Araştırma kapsamında beynin hormon üretimi, açlık, vücut sıcaklığı ve uyku-uyanıklık döngüsünün düzenlenmesinde görev alan hipotalamus bölgesi incelendi.

Bilim insanları, büyüme hormonu salınımını kontrol eden iki farklı sinir hücresi grubunun faaliyetlerini araştırdı.

Bunlardan ilki, büyüme hormonu salgılatıcı hormon (GHRH) üreten nöronlar. Bu hücreler büyüme hormonu salınımını teşvik ediyor.

İkinci grup ise somatostatin üreten nöronlardan oluşuyor. Somatostatin, büyüme hormonu salınımını baskılayıcı etki gösteriyor.

Araştırmacılar, bu iki nöron grubunun uyku evrelerine göre farklı biçimlerde çalıştığını belirledi.

REM ve derin uykuda farklı mekanizmalar çalışıyor

Fareler üzerinde gerçekleştirilen deneylerde, beyne yerleştirilen elektrotlarla sinir hücrelerinin faaliyetleri kaydedildi. Araştırmacılar ayrıca belirli nöronları ışıkla uyararak uyku sırasında oluşan değişimleri gözlemledi.

Elde edilen sonuçlar, büyüme hormonu salınımının REM ve REM dışı uyku evrelerinde farklı mekanizmalarla düzenlendiğini gösterdi.

REM uykusunda hem GHRH hem de somatostatin üreten nöronların faaliyetinde artış gözlendi. Araştırmacılar, bu iki sinyal arasındaki koordinasyonun büyüme hormonu salınımını desteklediğini belirledi.

REM dışı uykuda ise somatostatin faaliyetinin azalmasıyla büyüme hormonu üzerindeki baskı hafifledi. Aynı zamanda GHRH faaliyetindeki artışın hormon salınımını teşvik ettiği görüldü.

Bu bulgular, farklı uyku evrelerinin hormon üretimini kendilerine özgü sinirsel mekanizmalarla etkileyebildiğini ortaya koydu.

Büyüme hormonu beynin uyanıklık merkezini de etkiliyor

Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri, büyüme hormonunun yalnızca fiziksel gelişim ve metabolizma üzerinde etkili olmadığının anlaşılması oldu.

Bilim insanları, uyku sırasında artan büyüme hormonu düzeylerinin beyin sapındaki locus coeruleus adı verilen bölgedeki nöronları etkilediğini tespit etti.

Bu bölge, dikkat, uyanıklık ve zihinsel faaliyetlerin düzenlenmesinde önemli görevler üstleniyor.

Araştırmaya göre büyüme hormonu, söz konusu sinir hücrelerine sinyal göndererek uyku ile uyanıklık arasındaki geçiş mekanizmalarına katkıda bulunuyor.

Bununla birlikte araştırmacılar, bu bölgedeki aşırı sinirsel aktivitenin beklenenin aksine uyanıklığı artırmak yerine uyku halini teşvik edebildiğini de gözlemledi.

Uyku bozukluklarının tedavisinde yeni bir dönem başlayabilir mi?

Araştırmacılar, keşfedilen beyin devresinin uyku bozuklukları ile metabolik ve nörolojik hastalıklar arasındaki ilişkinin daha iyi anlaşılmasına yardımcı olabileceğini değerlendiriyor.

Özellikle diyabet gibi metabolik hastalıklarda görülen uyku sorunlarının araştırılmasında bu bulgulardan yararlanılabileceği belirtiliyor.

Ayrıca Parkinson ve Alzheimer gibi nörolojik hastalıklarla bağlantılı uyku düzensizliklerinin incelenmesinde de yeni araştırma alanları oluşturabileceği ifade ediliyor.

Ancak çalışmanın fareler üzerinde gerçekleştirildiği ve elde edilen sonuçların insanlarda aynı şekilde geçerli olup olmadığının henüz belirlenmediği vurgulanıyor.

Bilim insanlarına göre keşfedilen mekanizmanın insanlarda doğrulanması, gelecekte uyku ve hormon dengesini hedefleyen yeni tedavi yöntemlerinin geliştirilmesine katkı sağlayabilir.

Takip

Yeni haber çıkınca bildirim veya e-posta alın. Bu satırlar kategori sayfasını açmaz.

Güncel
Konu

Bu habere tepkiniz:

En fazla 3 ifade bırakabilirsiniz
Paylaş:f𝕏
Bu Haberleri de Okuyun

Farklı kategorilerden son eklenen güncel haberler

Sağlık kategorisinden diğer başlıklar

Bulunduğunuz haberin kategorisinden güncel başlıklar

Yeni araştırma: C vitamini midedeki zararlı kimyasalları azaltabilir
Sağlık

Yeni araştırma: C vitamini midedeki zararlı kimyasalları azaltabilir

16.11.2026 · 04:23

Kanada'da yapılan araştırma, C vitamininin işlenmiş etlerdeki nitrat ve nitritlerin sindirim sırasında zararlı bileşiklere dönüşmesini azaltabileceğini gösterdi.

Bilim insanları açıkladı: Düzenli yaşam ağrı ve depresyonu azaltıyor
Sağlık

Bilim insanları açıkladı: Düzenli yaşam ağrı ve depresyonu azaltıyor

15.11.2026 · 17:25

ABD'de yapılan araştırma, düzenli uyku ve yemek saatlerine sahip yaşlıların daha az ağrı ve depresyon belirtisi bildirdiğini ortaya koydu. Üstelik uykusuzluk yaşayanlarda da benzer sonuçlar görüldü.

Diyaliz merkezleri hakkında yeni düzenleme yürürlüğe girdi
Sağlık

Diyaliz merkezleri hakkında yeni düzenleme yürürlüğe girdi

13.11.2026 · 05:23

Türkiye'de diyaliz tedavisi gören hastaları yakından ilgilendiren yeni düzenleme yürürlüğe girdi.

Plastik Ambalajlardaki DINCH Kimyasalı İçin Uyarı: Bebeklerin Doğum Ağırlığıyla İlişkilendirildi
Sağlık

Plastik Ambalajlardaki DINCH Kimyasalı İçin Uyarı: Bebeklerin Doğum Ağırlığıyla İlişkilendirildi

08.11.2026 · 00:36

6 bin 600’den fazla gebeliğin verilerinin incelendiği araştırmada, plastik ürünlerde kullanılan DINCH kimyasalına maruz kalmadaki her 10 katlık artışın doğum ağırlığında ortalama 27 gramlık düşüşle bağlantılı olduğu belirlendi.

Organ bağışında lider bölgenin yöneticileri Bursa’da bir araya geldi
Sağlık

Organ bağışında lider bölgenin yöneticileri Bursa’da bir araya geldi

05.11.2026 · 19:11

Bursa bölgesi, son 15 yılda 13’üncü kez organ bağışında Türkiye birincisi oldu. Başarıda emeği bulunan sağlık çalışanları Bursa Şehir Hastanesi’nde ödüllendirildi.

Nilüfer’de “Tek Sağlık” buluşması
Sağlık

Nilüfer’de “Tek Sağlık” buluşması

05.11.2026 · 05:09

Nilüfer’de düzenlenen 4. Tek Sağlık Sempozyumu’nda kentleşmenin insan, hayvan ve çevre sağlığına etkileri tartışıldı. Şadi Özdemir, planlama sürecine meslek odalarının katılması gerektiğini vurguladı.