ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yedi gün içerisinde yeniden deniz trafiğine açmayı öngören teklifini kabul etmediğini açıkladı. Tahran'ın Katar aracılığıyla Washington'a ilettiği plan, bölgede aylardır devam eden gerilimin azaltılması açısından önemli bir diplomatik girişim olarak değerlendiriliyordu.
Beyaz Saray'da gazetecilerin sorularını yanıtlayan Trump, İran tarafından kendilerine bir teklif ulaştırıldığını doğrularken anlaşmayı kabul etmediğini söyledi.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise daha önce yaptığı açıklamada Tahran'ın ABD'ye Katar üzerinden somut bir yol haritası sunduğunu duyurmuştu.
'ın aktardığına göre İran'ın planı, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasının yanı sıra bölgedeki çatışmaların sona erdirilmesine yönelik adımları da içeriyordu.
İran Hürmüz Boğazı için 7 günlük plan sundu
İran'ın Washington'a gönderdiği teklifin merkezinde yedi günlük bir takvim bulunuyor.
Arakçi, Birleşmiş Milletler'de gazetecilere yaptığı açıklamada, ABD'nin gerekli koşulları yerine getirmesi durumunda Hürmüz Boğazı'ndaki normal deniz trafiğinin yedi gün içerisinde yeniden sağlanabileceğini söyledi.
İranlı Bakan, Washington'dan bekledikleri adımların yeni olmadığını, bunların daha önce ABD ile İran arasında üzerinde çalışılan mutabakat zaptında bulunduğunu belirtti.
Arakçi ayrıca kararın artık Washington yönetimine ait olduğunu ifade ederek İran'ın baskı, tehdit ve zorlamayı kabul etmeyeceğini söyledi.
Planın Katar'ın arabuluculuğuyla ABD'ye iletildiği doğrulanırken, teklifin Washington tarafından kabul edilmesi durumunda takvimin hemen başlayabileceği belirtilmişti.
Trump İran'ın teklifini kabul etmedi
İran'ın açıklamasının ardından gözler Washington'a çevrilirken Trump, 26 Eylül'de yaptığı açıklamayla teklifi reddettiğini duyurdu.
Trump, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmaya ihtiyaç duyduğunu savunarak Tahran'ın ekonomik açıdan zor durumda olduğunu ileri sürdü.
ABD Başkanı ayrıca İran'ın boğazı kapatma kararının kendi ekonomisine de zarar verdiğini savundu.
Trump'ın açıklamasıyla birlikte Tahran'ın sunduğu yedi günlük yol haritasının mevcut haliyle Washington yönetiminden onay almadığı kesinleşmiş oldu.
Hürmüz Boğazı neden bu kadar önemli?
Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi'ni Umman Körfezi ve Hint Okyanusu'na bağlayan stratejik bir deniz geçidi olması nedeniyle dünya enerji ticaretinde kritik konuma sahip.
Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Kuveyt, Irak ve İran gibi önemli enerji üreticilerinin petrol ve doğal gaz sevkiyatlarının önemli bir bölümü bu bölgedeki güzergâhlardan gerçekleştiriliyor.
Bu nedenle Hürmüz'deki deniz trafiğinin aksaması yalnızca bölge ülkelerini değil, petrol fiyatlarından tanker taşımacılığına ve küresel tedarik zincirlerine kadar geniş bir alanı etkileyebiliyor.
İran'ın boğazı yeniden açmaya hazır olduğuna ilişkin açıklamalarının ardından küresel petrol fiyatlarında da hareketlilik yaşanmıştı.
İran'ın şartları nelerdi?
Tahran'ın sunduğu planın bütün ayrıntıları resmi olarak kamuoyuyla paylaşılmadı. Ancak yayımlanan bilgilere göre İran, ABD'nin belirli askeri ve ekonomik adımlar atmasını istiyordu.
Plan kapsamında Hürmüz Boğazı'ndaki normal gemi trafiğinin yeniden başlamasının yanı sıra ABD ile İran arasındaki müzakerelerin tekrar devreye alınması da gündemdeydi.
Arakçi, Washington'ın gerekli adımları atması durumunda boğazın yedi günlük takvimin sonunda yeniden açılabileceğini açıklamıştı.
Trump'ın teklifi reddetmesi ise taraflar arasındaki anlaşmazlıkların henüz giderilemediğini ortaya koydu.
Trump'tan Küba açıklaması
ABD Başkanı'nın gazetecilere yaptığı açıklamalarda gündeme gelen konulardan biri de Küba oldu.
Trump, ABD'nin Küba'ya yönelik olası bir askeri operasyon düzenleyip düzenlemeyeceğine ilişkin soruya, askeri güç kullanılmasına ihtiyaç duyulacağını düşünmediği yönünde yanıt verdi.
Küba'daki mevcut durumu eleştiren Trump, Küba kökenli Amerikalıların ülkeyle ilişkilerine ilişkin de değerlendirmelerde bulundu.
Ukrayna için anlaşma mesajı
Trump, Rusya-Ukrayna savaşı hakkında da konuştu. ABD Başkanı, Moskova ile Kiev arasında bir anlaşmaya varılmasını istediğini belirtti.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile gerçekleştirdiği görüşmeye değinen Trump, görüşmede Patriot hava savunma sistemleri dahil birçok konunun gündeme geldiğini söyledi.
Trump, Ukrayna ve Rusya'nın mümkün olan en kısa zamanda uzlaşmaya varmasını istediğini ifade etti.
Bununla birlikte savaşın sona erdirilmesine yönelik tarafların koşulları arasında önemli farklılıklar bulunmaya devam ediyor.
Washington ile Tahran arasındaki Hürmüz Boğazı anlaşmazlığı ise küresel enerji piyasaları açısından yakından takip ediliyor. Trump'ın İran'ın yedi günlük planını reddetmesinin ardından gözler, tarafların yeni bir diplomatik formül üzerinde çalışıp çalışmayacağına çevrildi.
