İran'dan Çin kararı: Hamaney dış politikada talimat verdi

İran yönetimi, ABD ve İsrail ile yaşanan çatışmaların ardından dış politikasında Çin ile ilişkileri öncelikli gündem maddelerinden biri haline getirmeye hazırlanıyor. İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ülkenin dini lideri Mücteba Hamaney’in Pekin ile stratejik iş birliğinin geliştirilmesi için kendisine yazılı talimat verdiğini açıkladı.

Tahran yönetiminin yeni yaklaşımı, Çin ile ekonomik ilişkilerin güçlendirilmesinin yanı sıra Pekin'in Orta Doğu'daki diplomatik etkisinden yararlanılmasını da kapsıyor. Kalibaf, Çin'in İran ile ABD arasındaki çatışmaların sona erdirilmesinde önemli bir rol oynayabileceğini belirtti.

Mücteba Hamaney’den Çin ile ilişkiler için yazılı talimat

İran Meclis Başkanı ve Çin İşlerinden Sorumlu Özel Temsilci Muhammed Bakır Kalibaf, 10 Kasım'da Sedaye İran adlı çevrim içi yayında yayımlanan değerlendirmesinde, Çin ile ilişkilerin geliştirilmesine yönelik yeni kararları duyurdu.

Kalibaf, Mücteba Hamaney tarafından kendisine iletilen yazılı talimatların yalnızca genel diplomatik önerilerden oluşmadığını, belirli öncelikleri ve uygulama alanlarını kapsadığını söyledi.

Açıklamaya göre İran, Çin ile ilişkilerini daha kapsamlı ve kurumsal bir yapıya kavuşturmayı hedefliyor.

Bu doğrultuda iki ülke arasındaki anlaşmaların uygulanmasını takip edecek ve İran'daki ilgili kurumlar arasında koordinasyonu sağlayacak üst düzey bir mekanizma oluşturulması planlanıyor.

İran-Çin iş birliği için yeni koordinasyon mekanizması

Kalibaf, kurulması planlanan yapının Çin ile ilişkilerde stratejik önceliklerin belirlenmesini ve karar alma süreçlerinin hızlandırılmasını sağlayacağını ifade etti.

Çin İşlerinden Sorumlu Özel Temsilciliğin de bu mekanizma kapsamında faaliyet göstermesi öngörülüyor.

Yeni yapının mevcut devlet kurumlarının yetkilerini devralmayacağını belirten Kalibaf, temel amacın kurumlar arası iş birliğini güçlendirmek ve alınan kararların uygulanmasını kolaylaştırmak olduğunu kaydetti.

İran yönetimi, böylece Pekin ile yapılan anlaşmaların diplomatik açıklamaların ötesine geçerek somut ekonomik ve stratejik projelere dönüşmesini amaçlıyor.

Kalibaf: Çin savaşın sona ermesinde önemli rol oynayabilir

Muhammed Bakır Kalibaf'ın açıklamalarında Çin'in İran ile ABD arasındaki çatışmaların çözümünde üstlenebileceği diplomatik rol de öne çıktı.

Pekin'in hem Tahran hem de bölgedeki Arap ülkeleriyle geliştirdiği ilişkilerin diplomatik çözüm açısından önemli fırsatlar sunduğunu belirten Kalibaf, şu ifadeleri kullandı:

“Çin'in savaşın sona erdirilmesinde ve 'ne savaş ne barış' durumunun aşılmasında önemli bir rolü bulunuyor.”

Kalibaf, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in Orta Doğu'ya yönelik diplomatik girişimlerinin bölgesel istikrarın yeniden sağlanmasına katkıda bulunabileceğini savundu.

İranlı yetkiliye göre Tahran, Çin'in bölgedeki diplomatik ilişkilerinden yararlanarak mevcut güvenlik krizinin siyasi yöntemlerle çözülmesini hedefliyor.

Bununla birlikte Pekin'in olası bir diplomatik süreçte hangi somut sorumlulukları üstleneceğine ilişkin henüz açıklanmış bir yol haritası bulunmuyor.

İran ile Çin arasındaki 25 yıllık anlaşma yeniden gündemde

İran'ın yeni dış politika yaklaşımında, Çin ile 2021 yılında imzalanan 25 yıllık kapsamlı iş birliği programı önemli bir yer tutuyor.

Enerji, petrol, ulaştırma, altyapı, ticaret ve teknoloji alanlarını kapsayan programın daha etkin uygulanması hedefleniyor.

Kalibaf, iki ülke arasında imzalanan anlaşmaların yalnızca siyasi belgeler olarak kalmaması gerektiğini belirterek yatırım ve uygulama projelerinin hızlandırılması çağrısında bulundu.

Çin, İran petrolünün başlıca alıcılarından biri olarak Tahran açısından önemli bir ekonomik ortak konumunda bulunuyor.

İran yönetimi, Çin ile ticari ve ekonomik ilişkilerin geliştirilmesini Batılı yaptırımların ekonomik etkilerini azaltabilecek araçlardan biri olarak değerlendiriyor.

Ancak açıklanan yeni yaklaşım, belirli yatırımların kesinleştiği veya yeni projeler için bağlayıcı anlaşmalar imzalandığı anlamına gelmiyor.

Çin'in Orta Doğu Özel Temsilcisi Tahran'ı ziyaret etti

İran'ın Çin ile ilişkilerini geliştirmeye yönelik açıklamaları, Pekin yönetiminin Orta Doğu'daki diplomatik temaslarını sürdürdüğü bir dönemde geldi.

Çin'in Orta Doğu Özel Temsilcisi Zhai Jun, 8 Kasım'da İran'ı ziyaret ederek İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreter Yardımcısı Ali Bakıri Keni ve Dışişleri Bakanlığı yetkilileriyle görüştü.

Çin Dışişleri Bakanlığının açıklamasına göre görüşmelerde iki ülke arasındaki ilişkiler ve Orta Doğu'daki güvenlik gelişmeleri ele alındı.

Zhai Jun, bölgesel çatışmaların askeri yöntemlerle çözülemeyeceğini belirterek siyasi müzakerelerin önemine dikkat çekti.

Çinli temsilci, Pekin'in bölge ülkeleri arasındaki ilişkilerin geliştirilmesini ve istikrarın yeniden sağlanmasını desteklediğini ifade etti.

Çin yönetiminin kasım ayı boyunca İran, Umman ve Suudi Arabistan ile diplomatik temaslarını sürdürdüğü bildirildi.

İran ve Çin arasında 55 yıllık diplomatik ilişki

İran ile Çin arasındaki diplomatik ilişkiler 1971 yılında kuruldu.

İki ülke, 2016 yılında kapsamlı stratejik ortaklık tesis ederken 2021 yılında uzun vadeli iş birliği programını imzaladı.

Çin, Mart 2023'te İran ile Suudi Arabistan arasında diplomatik ilişkilerin yeniden kurulmasına yönelik anlaşmaya ev sahipliği yaparak Orta Doğu diplomasisinde dikkat çeken bir rol üstlenmişti.

Muhammed Bakır Kalibaf'ın son açıklamaları, İran yönetiminin Çin'i ekonomik ortaklığın ötesinde bölgesel güvenlik ve diplomatik çözüm arayışlarında da önemli bir aktör olarak gördüğünü gösteriyor.

Öte yandan yeni koordinasyon mekanizmasının ne zaman faaliyete geçeceği, 25 yıllık iş birliği programı kapsamında hangi projelerin önceliklendirileceği ve Çin'in İran-ABD geriliminde nasıl bir rol üstleneceği henüz netlik kazanmadı.