ABD Başkanı Donald Trump, küresel enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından Hürmüz Boğazı’nın statüsüne ilişkin dikkat çeken bir açıklama yaptı. Trump, İran’la devam eden çatışmanın sona ermesinin ardından boğazı ABD toprağı ilan etmeyi düşündüğünü söyledi.
Trump açıklamasını, New York eyaletinin Nassau County bölgesindeki Garden City’de bulunan Nassau County Polis Akademisi Eğitim ve İstihbarat Merkezi’nde yaptığı konuşmada dile getirdi.
“Çok yakında Hürmüz Boğazı’nı ABD toprağı ilan edeceğim”
Trump, İran’a yönelik askeri operasyonlara değinirken Hürmüz Boğazı konusunda kullandığı ifadelerin dozunu daha da artırdı.
ABD Başkanı şunları söyledi:
“İran'ı yenmeyi bitirdikten sonra -ki çok kötü şekilde yeniliyorlar- çok yakında Hürmüz Boğazı'nı ABD toprağı ilan edeceğim.”
Trump, sözlerinin ardından “Bu doğru” ifadesini kullandı. Ancak Hürmüz’ün ABD toprağı haline getirilmesinin hangi hukuki veya siyasi mekanizmayla gerçekleştirilebileceğine ilişkin herhangi bir ayrıntı vermedi.
Trump daha önce “Tam kontrol bizde” demişti
Trump’ın son açıklaması, Hürmüz Boğazı konusunda son günlerde yaptığı bir dizi iddialı çıkışın devamı niteliğinde.
ABD Başkanı 12 Ağustos’ta Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda:
“ABD, Hürmüz Boğazı üzerinde tam kontrole sahip. BENCE ONU ELİMİZDE TUTACAĞIZ!”
ifadelerini kullanmıştı. Trump ayrıca ABD’nin bölgede uyguladığı deniz ablukasını “çelik duvar” olarak nitelendirmiş ve İran’ın buna karşı yapabileceği bir şey olmadığını savunmuştu.
Trump, gazetecilere yaptığı başka bir açıklamada da ABD’nin Hürmüz üzerinde “tam kontrol” sahibi olduğunu ileri sürerek, İran’ın artık boğazı kontrol etmediğini söylemişti.
“Biz istemediğimiz sürece hiçbir gemi geçemez”
Trump, New York’taki konuşmasında ABD Donanmasının Hürmüz’de oluşturduğu askeri baskıya da değindi.
ABD’nin deniz ablukası uyguladığını savunan Trump, boğazdan geçen gemiler üzerinde Washington’ın belirleyici olduğunu öne sürdü. Bu açıklamalar, ABD yönetiminin Hürmüz’ü yalnızca askeri ve enerji güvenliği açısından değil, savaş sonrası bölgesel düzen açısından da stratejik bir unsur olarak gördüğüne işaret ediyor.
Hürmüz’ün mevcut hukuki statüsü farklı
Trump’ın “ABD toprağı” açıklaması siyasi ve askeri bir söylem niteliği taşıyor; Hürmüz Boğazı bugün ABD egemenliğinde veya ABD toprağı statüsünde bulunmuyor.
Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) Genel Sekreteri Arsenio Dominguez, haziran ayında yaptığı açıklamada Hürmüz’deki karasuları ve yetki alanlarının İran ve Umman’a ait olduğunu, boğazın yönetiminde uluslararası hukukun esas alınması gerektiğini belirtmişti.
Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi de uluslararası seyrüsefer için kullanılan boğazlara ilişkin özel geçiş rejimleri öngörüyor. Bu nedenle bir devlet başkanının tek taraflı açıklaması, boğazın hukuki statüsünü kendiliğinden değiştirmiyor.
Hürmüz küresel enerji ticaretinin merkezinde
Basra Körfezi’ni Umman Körfezi ve Hint Okyanusu’na bağlayan Hürmüz Boğazı, küresel enerji sevkiyatının en stratejik deniz yollarından biri konumunda.
ABD-İran çatışması sırasında gemi trafiğinin ciddi biçimde gerilemesi, petrol ve doğal gaz piyasalarında arz endişelerini artırmıştı. Trump yönetimi ise son günlerde ABD Donanmasının boğaz üzerinde fiili askeri üstünlük sağladığını savunuyor. İran yönetimi bu iddiaları reddederek boğazdaki kendi yetki ve kontrolünün sürdüğünü belirtiyor.
Trump’ın son “ABD toprağı ilan edeceğim” açıklamasıyla Hürmüz üzerindeki tartışma yeni bir boyut kazanırken, Washington yönetimi şu ana kadar böyle bir adımın hukuki veya diplomatik çerçevesine ilişkin resmi bir plan açıklamadı.
