New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu arasındaki gerilim Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’na taşındı. Netanyahu’nun 24 Eylül’de New York’ta yaptığı konuşmada Mamdani’yi hedef almasının ardından New York Belediye Başkanı’ndan yanıt geldi. Netanyahu konuşmasında Mamdani’ye yönelik antisemitizm ve Hamas’a yakınlık suçlamalarında bulundu.
Mamdani ise yerel basına yaptığı açıklamada Netanyahu’nun sözlerini reddederek İsrail Başbakanı’nın kendisi hakkında “asılsız yalanlar” dile getirdiğini savundu. Mamdani ayrıca Gazze’deki İsrail politikalarına yönelik daha önceki sert eleştirilerini yineledi.
Mamdani’den UCM kararına dikkat çeken açıklama
Netanyahu’ya yanıtında Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin (UCM) kararını gündeme getiren Mamdani, İsrail Başbakanı hakkında savaş suçları ve insanlığa karşı suç iddiaları kapsamında tutuklama kararı bulunduğunu hatırlattı.
UCM Ön Yargılama Dairesi, 21 Kasım 2024’te Netanyahu ve dönemin İsrail Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında tutuklama kararı çıkarmıştı. Mahkeme, Netanyahu bakımından savaş yöntemi olarak aç bırakma ve sivillere yönelik saldırı iddialarının yanı sıra cinayet, zulüm ve diğer insanlık dışı eylemler gibi insanlığa karşı suçlara ilişkin makul gerekçeler bulunduğuna hükmetmişti. Bunlar kesinleşmiş mahkûmiyet kararları değil, tutuklama kararına temel oluşturan suçlamalar niteliğinde.
Netanyahu ise kendisine ve İsrail yönetimine yöneltilen suçlamaları reddediyor. BM Genel Kurulu’ndaki konuşmasında da İsrail’in Gazze ve bölgedeki askeri operasyonlarını savundu.
“Soykırım” ifadesi Mamdani’nin değerlendirmesi
Mamdani’nin Netanyahu’ya yönelik açıklamasında kullandığı “soykırım” nitelemesi, New York Belediye Başkanı’nın kendi siyasi ve hukuki değerlendirmesini yansıtıyor. Netanyahu hakkındaki UCM tutuklama kararının hukuki dayanağında ise soykırım suçlaması yer almıyor.
UCM’nin resmi kayıtlarına göre Netanyahu hakkındaki karar savaş suçları ve insanlığa karşı suç iddialarını kapsıyor. Mahkeme, Netanyahu ve Gallant hakkında 21 Kasım 2024’te tutuklama kararı çıkardı.
BM kürsüsündeki sözler gerilimi artırdı
Netanyahu’nun BM Genel Kurulu konuşması yalnızca Mamdani ile yaşanan tartışmayla gündeme gelmedi. İsrail Başbakanı konuşmasında ülkesinin bölgedeki askeri operasyonlarını savunurken, salondaki çok sayıda delege konuşma başladığında Genel Kurul salonunu terk etti.
Netanyahu ayrıca kendisini “savaş suçlusu” olarak nitelendiren Mamdani’ye doğrudan yanıt vererek New York Belediye Başkanı’na yönelik eleştirilerini BM kürsüsünden sürdürdü. Mamdani de konuşmanın ardından Netanyahu’nun iddialarına karşı çıkarak UCM kararını yeniden gündeme taşıdı.
Mamdani daha önce federal makamlara çağrı yapmıştı
Mamdani, Netanyahu ve UCM kararı konusunda daha önce de açıklamalarda bulunmuştu. Netanyahu’nun New York’a gelmesi halinde tutuklanması gerektiğini savunan Mamdani’nin bu yaklaşımı iki isim arasındaki siyasi gerilimin başlıca konularından biri haline geldi. Netanyahu da BM konuşması öncesinde Mamdani’nin bu açıklamalarına karşılık vereceğini duyurmuştu.
ABD’nin Roma Statüsü’ne taraf olmaması ise UCM kararlarının Amerikan topraklarında uygulanması konusunda önemli bir hukuki ve siyasi tartışma yaratıyor.
Netanyahu’nun BM kürsüsünden Mamdani’yi hedef alması ve New York Belediye Başkanı’nın UCM kararını hatırlatarak karşılık vermesi, iki isim arasında bir süredir devam eden Gazze ve İsrail politikaları merkezli tartışmayı yeniden uluslararası gündeme taşıdı.
