ABD’nin İran’a yönelik sürdürdüğü askeri operasyonların, Amerikan Donanması’nın mali kaynakları üzerinde ciddi baskı oluşturduğu öne sürüldü. İngiliz The Guardian gazetesinin Pentagon’a ait iç belgelere ve yetkililerle yapılan görüşmelere dayandırdığı haberine göre, savaşın ve İran’a yönelik deniz ablukasının maliyeti Donanma bütçesinde önemli finansman açıklarına yol açtı.
Haberde, operasyonların beklenenden uzun sürmesi nedeniyle yalnızca mühimmat ve lojistik giderlerinin değil, personel harcamaları için ayrılmış bazı fonların da yeniden düzenlenmek zorunda kaldığı belirtildi.
Donanma bütçesinde İran operasyonu baskısı
The Guardian’ın aktardığına göre ABD Donanması’nın 2026 yılı için yaklaşık 300 milyar dolarlık bütçesi, İran’a karşı yürütülen uzun süreli askeri operasyonların tüm maliyetini karşılayacak şekilde hazırlanmadı.
Operasyonların devam etmesiyle birlikte yakıt, mühimmat, gemi bakımı, personel ve denizaşırı görev giderlerinde ciddi artış yaşandığı belirtiliyor. Donanma yönetiminin bu harcamaları karşılayabilmek amacıyla farklı bütçe kalemleri arasında kaynak aktarımı yaptığı iddia edildi.
Bazı kritik olmayan bakım ve modernizasyon çalışmalarının da finansman baskısı nedeniyle ertelendiği ileri sürülüyor.
Maaş için ayrılan kaynak operasyonlara yönlendirildi iddiası
Haberdeki en dikkat çekici iddialardan biri ise personel maaşları için ayrılmış fonlara ilişkin oldu.
ABD Donanması’ndan bir yetkili, bazı maaş kaynaklarının denizaşırı operasyonların finansmanında kullanıldığını ve daha sonra kullanılmamış diğer fonlardan yapılan aktarımlarla bu açığın kapatılmaya çalışıldığını anlattı.
Söz konusu uygulamanın askerlerin maaşlarının ödenmeyeceği anlamına gelmediği, ancak Pentagon’un devam eden savaşın maliyetini karşılamak amacıyla bütçe içerisinde giderek daha fazla kaynak transferi yapmak zorunda kaldığını gösterdiği değerlendiriliyor.
Kongre’den 67 milyar dolarlık ek kaynak talebi
Beyaz Saray’ın devam eden operasyonların finansmanı için Kongre’den yaklaşık 67 milyar dolarlık acil kaynak talep ettiği belirtiliyor.
Ancak The Guardian’ın haberinde, İran savaşına yönelik siyasi tartışmalar ve operasyonların resmi olarak ne kadar süreceğine ilişkin belirsizlik nedeniyle söz konusu paketin Kongre’den geçmesinin garanti olmadığı ifade edildi.
Ek finansman sağlanmaması halinde Pentagon’un özellikle Donanma bütçesindeki baskıyı azaltmak için başka harcama kalemlerinden daha fazla kaynak aktarmak zorunda kalabileceği değerlendiriliyor.
Mühimmat stoklarında azalma endişesi
Mali sorunların yanı sıra ABD’nin füze ve hava savunma mühimmatı stoklarının azalması da Washington’daki önemli güvenlik başlıklarından biri haline geldi.
Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi’nin (CSIS) nisan ayında yayımladığı analizde, İran savaşının ilk döneminde kullanılan yedi önemli mühimmat türünden bazılarında ABD’nin savaş öncesi stoklarının yarısından fazlasının tüketilmiş olabileceği hesaplandı. Raporda, mevcut stokların İran’daki operasyonları sürdürmeye yeteceği ancak gelecekte yaşanabilecek başka büyük ölçekli çatışmalar açısından risk oluştuğu belirtildi.
CSIS, Tomahawk seyir füzeleri ile Patriot ve THAAD gibi hava savunma sistemlerinde kullanılan önleyici füzelerin yeniden eski stok seviyelerine çıkarılmasının yıllar sürebileceğine dikkat çekiyor.
Pasifik için kritik uyarı
Uzmanların temel endişelerinden biri de İran savaşında kullanılan mühimmatın, ABD’nin özellikle Hint-Pasifik bölgesindeki olası bir kriz için ayırdığı kapasiteyi azaltması.
CSIS’e göre İran’daki yoğun mühimmat kullanımı, Batı Pasifik’te yaşanabilecek yüksek yoğunluklu bir çatışmada kullanılabilecek füze stoklarını da etkiledi. Kuruluş, stokların yeniden oluşturulmasının uzun yıllar alabileceği uyarısında bulunuyor.
Bu nedenle Pentagon’un karşı karşıya olduğu sorun yalnızca mevcut İran operasyonunun maliyetinden ibaret değil. ABD’nin aynı anda Avrupa, Orta Doğu ve Pasifik’teki askeri taahhütlerini sürdürebilecek mühimmat kapasitesini koruması da stratejik bir sorun haline geliyor.
USS Abraham Lincoln aylarca denizde kaldı
Savaşın Donanma üzerindeki operasyonel yükünün simgelerinden biri de USS Abraham Lincoln uçak gemisi oldu.
Uçak gemisi, İran operasyonlarına destek verdikten sonra 250 günden fazla süre kesintisiz denizde kaldı. Geminin Tayland’da kısa süreli liman ziyareti gerçekleştirmesi ve mürettebatın dinlendirilmesi planlandı. Uzun görev süresinin personel üzerinde ciddi fiziksel ve psikolojik baskı oluşturduğu da Amerikan kamuoyunda tartışma konusu oldu.
İran savaşı ABD için giderek daha maliyetli hale geliyor
ABD’nin İran’a karşı sürdürdüğü operasyonlar uzadıkça savaşın ekonomik maliyeti de Washington açısından daha görünür hale geliyor.
Mühimmat tüketimi, gemilerin uzun süreli konuşlandırılması, deniz ablukasının devam ettirilmesi, lojistik giderler ve zarar gören askeri altyapının onarılması Pentagon bütçesi üzerindeki baskıyı artırıyor.
The Guardian’ın ortaya koyduğu belgeler, bu baskının artık Donanma içerisinde bütçe kalemlerinin yeniden düzenlenmesini gerektirecek boyuta ulaştığını öne sürüyor. Bununla birlikte Pentagon’un operasyonların finansmanına ilişkin tüm ayrıntıları kamuoyuyla paylaşmaması nedeniyle savaşın toplam maliyetinin ne seviyeye ulaştığı henüz kesin olarak bilinmiyor.
Önümüzdeki dönemde gözler, Kongre’nin talep edilen ek savaş bütçesine nasıl yaklaşacağına ve Pentagon’un azalan mühimmat stoklarını ne kadar hızlı yenileyebileceğine çevrilecek.
