Türkiye ile Almanya, Hürmüz Boğazı’nda deniz trafiğinin yeniden güvenli ve kesintisiz hale getirilmesi amacıyla önemli bir diplomatik girişime hazırlanıyor. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul’un girişimiyle, 30 Ağustos Pazar günü İstanbul’da geniş katılımlı bir dışişleri bakanları toplantısının gerçekleştirilmesi planlanıyor.
Alman haber ajansı dpa’nın Alman hükümeti çevrelerine dayandırdığı bilgilere göre toplantıya Türkiye ve Almanya’nın yanı sıra Suudi Arabistan, Pakistan, Mısır, Fransa ve İngiltere dışişleri bakanlarının katılması bekleniyor. Böylece İstanbul, Hürmüz Boğazı krizinin çözümüne yönelik 7 ülkenin katılacağı önemli bir diplomasi trafiğine ev sahipliği yapacak.
Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması masada
İstanbul’daki görüşmelerin ana gündemini, Hürmüz Boğazı’nda deniz taşımacılığının güvenliği ve serbest geçişin yeniden sağlanması oluşturacak.
Dünya enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’ndaki kriz, yalnızca bölge ülkelerini değil küresel enerji arzını ve uluslararası ticareti de doğrudan etkiliyor.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da daha önce yaptığı açıklamada uluslararası aktörlerin öncelikli hedeflerinden birinin, geçici süreyle de olsa boğazın yeniden açılmasını sağlayacak bir uzlaşmaya ulaşmak olduğunu belirtmişti. Fidan, üzerinde çalışılan seçeneklerden birinin yaklaşık 60 günlük geçici açılma formülü olduğunu ifade etmişti.
İstanbul toplantısı Washington’a mesaj olarak değerlendiriliyor
Toplantının, ABD ile İran arasında savaşı sona erdirmeye yönelik doğrudan müzakerelerin yeniden tıkanma noktasına geldiği bir dönemde yapılacak olması dikkat çekiyor.
Dpa’ya dayandırılan haberde, İstanbul’daki diplomatik girişimin Washington’a da siyasi bir mesaj niteliği taşıyabileceği değerlendirmesine yer verildi. İran’ın, Hürmüz Boğazı’nın tamamen yeniden açılması için daha önce görüşülen çerçevedeki şartların uygulanmasını istediği, ABD yönetiminin ise Tahran üzerindeki ekonomik baskısını artırmaya yöneldiği belirtiliyor.
Bu tablo içerisinde Türkiye ve Almanya’nın girişimi, askeri ve ekonomik baskının yanında diplomatik çözüm arayışının yeniden güçlendirilmesi açısından önem taşıyor.
Türkiye diplomasi trafiğini sürdürüyor
Ankara, Hürmüz Boğazı krizinin başlangıcından bu yana bölge ülkeleriyle yoğun temas yürütüyor.
Hakan Fidan, kısa süre önce Mısır Dışişleri Bakanı Bedir Abdulati ve Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan ile gerçekleştirdiği telefon görüşmelerinde de Hürmüz Boğazı’ndaki durumu ve taraflar arasındaki müzakerelerin geldiği aşamayı değerlendirmişti.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da Hürmüz Boğazı’nı küresel ekonomi açısından “hayati damarlardan biri” olarak tanımlamış, boğazın yeniden güvenli ve kesintisiz biçimde uluslararası ticarete açılmasının önemine dikkat çekmişti.
Suudi Arabistan, Pakistan ve Mısır da masada
İstanbul zirvesine davet edilen ülkelerin Hürmüz Boğazı ve bölgesel ticaret açısından taşıdığı önem de dikkat çekiyor.
Suudi Arabistan, İran krizinden doğrudan etkilenen Körfez ülkelerinin başında gelirken Pakistan ise hem enerji ihtiyacı hem de bölgesel güvenlik açısından Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeleri yakından takip ediyor.
Mısır açısından da deniz ticaret yollarının güvenliği büyük önem taşıyor. Fransa ve İngiltere’nin toplantıya katılması ise İstanbul’daki görüşmelere Avrupa’nın iki önemli diplomatik ve askeri aktörünü dahil edecek.
Karadeniz ve Ukrayna tahılı da görüşülecek
Toplantının gündemi yalnızca Hürmüz Boğazı ile sınırlı olmayacak. Görüşmelerde Karadeniz’deki durum ve Ukrayna’dan yapılan tahıl ihracatında yaşanan aksaklıkların da masaya yatırılması bekleniyor.
Berlin’den aktarılan bilgilere göre tahıl ticaretinde yaşanan sorunun çözülmesi toplantıya katılacak ülkelerin ortak çıkarları arasında bulunuyor. Türkiye, Ukrayna buğdayının işlenmesinde önemli ülkeler arasında yer alırken Pakistan ve Mısır da Ukrayna tahılı ve tahıl ürünlerinin büyük alıcıları arasında bulunuyor.
Bu nedenle İstanbul zirvesinin, Hürmüz Boğazı ve Karadeniz olmak üzere dünyanın iki kritik deniz ticaret güzergâhındaki sorunları aynı masada ele alması bekleniyor.
Gözler 30 Ağustos’ta İstanbul’da olacak
Türkiye ve Almanya’nın ortak girişimiyle yapılması planlanan toplantı, bölgesel krizlerin çözümünde İstanbul’un diplomatik merkez olarak yeniden ön plana çıkmasını sağlayabilecek önemli gelişmelerden biri olarak değerlendiriliyor.
Hürmüz Boğazı’nda güvenli geçişin yeniden sağlanması konusunda somut bir formül ortaya çıkıp çıkmayacağı, tarafların İran ve ABD’ye yönelik nasıl bir diplomatik mesaj vereceği ve Karadeniz tahıl taşımacılığı konusunda yeni bir girişim başlatılıp başlatılmayacağı toplantının ardından netleşecek.
