İran, küresel enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı için yeni bir düzenlemeye hazırlanıyor. İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu, boğazdan geçen gemilere verilen belirli hizmetler karşılığında ücret alınmasını öngören maddeyi kabul etti.
Düzenleme, “Hürmüz Boğazı’nın Güvenliğinin ve Kalkınmasının Sağlanmasına Yönelik Stratejik Eylem Planı” adı verilen yasa tasarısı kapsamında ele alınıyor. Ancak komisyonun aldığı karar henüz yasanın kesinleştiği anlamına gelmiyor. Tasarının İran Meclisi Genel Kurulu’nda da kabul edilmesi gerekiyor.
Gemilerden farklı hizmetler için ücret alınacak
İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Sözcüsü Hasan Kaşkavi, daha önce görüşülmesi ertelenen tasarının 3. maddesinin komisyonda kabul edildiğini açıkladı.
Buna göre Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilere sağlanan denizcilik hizmetleri, çevre hizmetleri, özel durumlarda yakıt ikmali, sigorta, güvenlik ve diğer hizmetler karşılığında ücret tahsil edilebilecek.
Söz konusu ücretlerin, geçişine izin verilen ülkelerin gemilerinden alınması planlanıyor.
Ödemeler İran riyali veya başka para birimiyle yapılabilecek
Tasarıdaki düzenlemeye göre ücretler İran riyaliyle veya Tahran yönetiminin belirleyeceği başka bir para birimiyle tahsil edilebilecek.
Bu madde, özellikle ABD’nin İran’a yönelik finansal yaptırımları ve dolar üzerinden yürütülen uluslararası ödeme sistemlerindeki kısıtlamalar nedeniyle dikkat çekiyor.
Tahran’ın hangi para birimlerini kabul edeceği ve ücretlerin ne kadar olacağı ise tasarının ilerleyen aşamalarında ve uygulamaya ilişkin düzenlemelerde netleşecek.
İran deniz ulaşımı özgürlüğüne vurgu yaptı
Kaşkavi, hazırlanan tasarıda Hürmüz Boğazı’na kıyısı bulunan ülkelerin haklarının da dikkate alındığını belirtti.
Tasarıda uluslararası hukuk çerçevesinde deniz ulaşımı özgürlüğünün korunması, aynı zamanda kıyı devletlerinin güvenlik ve egemenlik haklarına saygı gösterilmesi gerektiği vurgulanıyor.
İran tarafı, Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi’nin coğrafi ve güvenlik açısından kendine özgü koşullara sahip olduğunu savunuyor.
Umman örneğini gündeme getirdi
Kaşkavi, açıklamasında Hürmüz Boğazı’nın diğer kıyı ülkesi Umman’ın tutumuna da değindi.
Umman’ın 1982 tarihli Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’ni kabul ederken ulusal egemenliği ve güvenliğiyle ilgili çekincelerini dile getirdiğini hatırlatan Kaşkavi, uluslararası deniz hukukunun kıyı devletlerinin güvenlik hassasiyetlerini de dikkate alması gerektiğini savundu.
Hürmüz Boğazı küresel enerji ticareti için kritik
Basra Körfezi’ni Umman Körfezi ve Hint Okyanusu’na bağlayan Hürmüz Boğazı, dünya enerji piyasalarının en stratejik deniz geçişlerinden biri konumunda.
Bölgedeki askeri ve siyasi gerilim nedeniyle boğazdaki gemi trafiği son dönemde ciddi biçimde azalırken, İran bazı Irak petrol tankerlerine özel geçiş izni verdiğini açıklamıştı.
Bu nedenle İran’ın gemilerden hizmet ücreti alınmasına yönelik yeni düzenlemesi, yalnızca hukuki değil, enerji ticareti ve uluslararası taşımacılık açısından da yakından takip ediliyor.
Tasarı henüz yasalaşmadı
Komisyondaki kabul, düzenlemenin doğrudan yürürlüğe girdiği anlamına gelmiyor.
İran’daki yasama prosedürüne göre tasarının komisyon çalışmalarının ardından Meclis Genel Kurulu’nda görüşülmesi gerekiyor. Kabul edilen metin daha sonra Anayasayı Koruyucular Konseyi’nin denetimine sunulacak.
Konseyin anayasa ve İslami hükümler açısından uygun bulduğu düzenleme, gerekli süreçlerin tamamlanmasının ardından yürürlüğe girebilecek.
Bu nedenle Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilere ücret uygulanmasına yönelik karar şimdilik komisyon aşamasında kabul edilmiş bir yasa tasarısı hükmü niteliğinde.
