ABD ile İran arasındaki gerilim Hürmüz Boğazı ve İran limanlarına yönelik deniz ablukası üzerinden devam ediyor. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), 14 Temmuz’da yeniden uygulamaya konulan abluka kapsamında bugüne kadar 62 ticari geminin rotasının değiştirildiğini duyurdu.
CENTCOM’un 14 Ağustos itibarıyla paylaştığı verilere göre ABD güçleri, 62 gemiyi İran limanlarına gidiş veya bu limanlardan çıkış yapmamaları için yönlendirirken 3 ticari gemiyi devre dışı bıraktı, 2 gemiye ise çıkarak denetim gerçekleştirdi.
ABD güçleri Arap Denizi’nde ablukayı sürdürüyor
CENTCOM, İran limanlarına giriş ve çıkışları hedefleyen ablukanın deniz ve hava unsurlarının koordinasyonuyla sürdürüldüğünü belirtti.
Komutanlığın paylaştığı görüntülerde, güdümlü füze kruvazörü USS Princeton üzerinde görev yapan bir ABD denizcisinin gece operasyonları sırasında MH-60R Sea Hawk helikopterinin uçuş faaliyetlerini yönlendirdiği görülüyor.
ABD yönetimine göre operasyonların amacı, İran limanlarına yönelik abluka kurallarının uygulanmasını sağlamak. CENTCOM, abluka kapsamına girmeyen bölgesel deniz trafiğinin ise sürdürülmesini desteklediğini ifade ediyor.
62 gemi yönlendirildi, 3 gemi devre dışı bırakıldı
Ablukanın ikinci aşamasında CENTCOM’un açıkladığı son bilanço, ABD’nin denizdeki denetim faaliyetlerinin son haftalarda belirgin biçimde yoğunlaştığını gösteriyor.
14 Ağustos itibarıyla açıklanan rakamlara göre:
- 62 ticari geminin rotası değiştirildi
- 3 ticari gemi devre dışı bırakıldı
- 2 ticari gemiye çıkılarak denetim yapıldı
Bu rakamlar CENTCOM’un kendi operasyonel bilançosunu yansıtıyor.
Abluka 14 Temmuz’da yeniden başlatıldı
ABD’nin İran limanlarına yönelik mevcut deniz ablukası 14 Temmuz 2026’da yeniden yürürlüğe girdi.
CENTCOM, bir gün önce yayımladığı resmi açıklamada İran limanlarına ve kıyı bölgelerine giriş-çıkış yapan gemilere yönelik ablukanın 14 Temmuz saat 16.00 ET itibarıyla yeniden uygulanacağını duyurmuştu.
Bu karar, Washington ile Tahran arasındaki çatışmaların yeniden yoğunlaşmasının ardından alınmıştı.
İlk abluka döneminde 140’tan fazla geminin rotası değiştirildi
İran limanlarına yönelik ABD ablukasının ilk dönemi 13 Nisan-18 Haziran arasında uygulanmıştı.
CENTCOM’un resmi verilerine göre bu yaklaşık iki aylık süreçte 140’tan fazla geminin rotası değiştirildi, 9 gemi devre dışı bırakıldı. İnsani yardım taşıdığı belirtilen 50’den fazla ticari geminin ise ablukadan geçmesine izin verildi.
18 Haziran’da kaldırılan abluka, bölgede çatışmaların yeniden şiddetlenmesi üzerine yaklaşık bir ay sonra yeniden başlatıldı.
İran, Hürmüz’ün açılması için ablukayı şart koşuyor
Denizdeki gerilimin merkezinde yalnızca İran limanları değil, dünyanın en kritik enerji geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı da bulunuyor.
İran yönetimi, Hürmüz’deki deniz trafiğinin normale dönmesine ilişkin müzakerelerde ABD yaptırımları ve İran limanlarına yönelik ablukanın kaldırılması dahil çeşitli koşullar öne sürüyor. ’ın aktardığı verilere göre boğazdaki trafik, savaş öncesindeki seviyelerin çok altında kalmaya devam ediyor.
Çatışmalardan önce Hürmüz, dünya petrol ve doğal gaz sevkiyatının yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik bir güzergâhtı.
Trump: “Hürmüz Boğazı üzerinde tam kontrolümüz var”
ABD Başkanı Donald Trump ise Hürmüz Boğazı’nın kontrolü konusunda son günlerde peş peşe sert açıklamalarda bulundu.
Trump, Truth Social hesabında ABD’nin boğaz üzerinde “tam kontrol” sahibi olduğunu savunarak deniz ablukasını “çelik duvar” olarak nitelendirdi.
Trump’ın açıklaması şöyleydi:
“ABD, Hürmüz Boğazı üzerinde tam kontrole sahip. BENCE ONU ELİMİZDE TUTACAĞIZ!”
ABD Başkanı, İran’ın mevcut abluka karşısında etkili bir karşılık veremeyeceğini de ileri sürdü.
İran da boğazın kendi kontrolünde olduğunu savunuyor
Ancak Washington’ın “tam kontrol” söylemi Tahran tarafından kabul edilmiyor.
İranlı yetkililer Hürmüz Boğazı’nın İran’ın kontrolü ve yönetiminde olduğunu savunurken iki ülke stratejik geçiş noktası üzerinde birbiriyle çelişen hakimiyet iddialarında bulunuyor.
Gemi takip verileri de sahadaki tablonun Trump’ın açıklamasından daha karmaşık olduğunu ortaya koyuyor. Kpler verilerine göre 14 Ağustos öncesindeki perşembe günü Hürmüz’den 9 ticari gemi geçti ve bunların çoğu İran tarafındaki deniz güzergâhını kullandı. Ağustos ayındaki günlük ortalama ise yaklaşık 12 gemi seviyesinde kaldı.
Bu nedenle Trump’ın “tam kontrol” açıklaması, ABD yönetiminin siyasi ve askeri iddiası olarak değerlendiriliyor; boğazdaki fiili deniz trafiği üzerinde İran’ın etkisinin tamamen ortadan kalktığı söylenemiyor.
Hürmüz’de gerilim enerji piyasalarını da etkiliyor
ABD’nin İran limanlarına yönelik ablukası ile İran’ın Hürmüz üzerindeki kısıtlamaları, küresel enerji arzına ilişkin endişeleri artırmaya devam ediyor.
Boğazdaki ticari trafik savaş öncesindeki günlük 130-140 gemi seviyesinin çok altında bulunuyor. Son veriler, bazı günlerde geçiş yapan gemi sayısının tek haneli rakamlara kadar gerilediğini gösteriyor.
Washington deniz ablukasını sürdürmekte kararlı olduğunu açıklarken Tahran da kendi koşulları yerine getirilmeden Hürmüz’de normalleşmeye gidilmeyeceği mesajını veriyor. Bu tablo, stratejik su yolundaki askeri ve ekonomik gerilimin kısa vadede sona ermeyebileceğine işaret ediyor.
