Hipertansiyon yani yüksek kan basıncı, ülkemizde yaygın görülen bir hastalık. Ancak ne yazık ki tansiyon hastalarının yarısı bu rahatsızlığının farkında değil. Çünkü hipertansiyon, genellikle herhangi bir şikayete yol açmıyor. Bu nedenle ‘sessiz katil’ olarak adlandırılıyor ve kontrol altına alınmadığında çok ciddi hastalıklara zemin hazırlıyor. Hatta hayati tehlike yaratabiliyor…
Dolayısıyla hipertansiyonun hafife alınmaması gerektiğinin altını çizen Kardiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Olcay Özveren, bu konuda farkındalığın önemine işaret ederek, hayati bilgiler verdi…
Prof. Dr. Olcay Özveren
RİSK FAKTÖRLERİ
Hipertansiyon gelişiminde değiştirilebilir ve değiştirilemez risk faktörleri yer alır…
Değiştirilemez risk faktörleri:
- Yaş: Hipertansiyon görülme riski yaşla birlikte artar. Özellikle 40 yaşın üzerine çıkıldıkça risk daha da yükselir.
- Cinsiyet: İstatistikler, özellikle genç yaşta erkeklerde hipertansiyon daha sık görülerken menopoz sonrasında kadınlarda riskin arttığını gösteriyor.
- Bazı hastalıkların varlığı: Diyabet, kolesterol yüksekliği, uyku apnesi, tiroid hastalıkları, böbrek hastalıkları hipertansiyonla yakın ilişkili hastalıklardır.
Değiştirilebilir risk faktörleri ise kişinin yaşam tarzıyla ilgilidir. Gerekli önlemler alınarak ve tedaviyle kontrol edilebilir. Aşırı tuz tüketimi, liften yoksun ve işlenmiş gıdaları kapsayan bir beslenme düzeni, hareketsiz yaşam, sigara ve alkol tüketimi, obezite ve fazla kilo, stresli bir yaşam hipertansiyon için değiştirilebilir risk faktörleri arasında yer alır.
Ne zaman belirti verir?
Hipertansiyon çoğunlukla belirti vermez. Dolayısıyla belirtiler ancak uzun süre kontrolsüz kalındığında ya da kan basıncı çok yükseldiğinde ortaya çıkar. Yaygın belirtileri şunlardır:
- Özellikle sabahları ense bölgesinde hissedilen baş ağrısı.
- Kan basıncındaki artış nedeniyle kalpte çarpıntı.
- Yüksek tansiyon akciğerlerde sıvı birikmesine neden olduğu için zamanla nefes darlığı da yaratır.
- Baş dönmesi ve kulak çınlaması da gözlenebilir.
- Hipertansiyon hastalarının en sık şikayet ettikleri konulardan biri de halsizlik ve yorgunluk hissidir. Hastalar kendilerini enerjisiz hisseder.
Nasıl takip edilmeli?
Tansiyon takibi, ölçüm sıklığı, kişinin sağlık durumu, yaşı, risk faktörlerine bağlı olarak değişir...
- Hipertansiyon hastaları: Hastalar kendi durumlarına ve hekimlerinin yönlendirmelerine bağlı olarak tansiyonlarını günlük veya haftalık olarak ölçmeli ve kayıt altına almalı.
- Hipertansiyon riski olanlar: Obezite, diyabet, böbrek hastalığı olanlar ve ailesinde hipertansiyon öyküsü olan kişiler en az ayda bir ya da doktorunun önerisiyle daha sık şekilde tansiyonlarını ölçmeli.
- Sağlıklı kişiler: 18-39 yaş arasındaki sağlıklı kişiler hipertansiyon risk düşük olsa da en az 3-5 yılda bir; 40 yaş üzerindeki sağlıklı kişiler ise yılda en az bir kez tansiyonunu ölçümü yaptırmalı.
- 65 yaş üzerindekiler: Tansiyon ölçümü yaşlı kişilerde daha da önem kazanır. Bu kişiler için hekimleri farklı bir şekilde yönlendirmediyse haftalık ya da aylık ölçümler yeterli olacaktır.
Doğru ölçüm nasıl yapılır?
- Ölçümden 30 dakika önce kafein, sigara içmeyen ve ağır egzersiz yapmayın.
- Tansiyon ölçümü için rahat bir ortamda ve oturur pozisyonda olun, biraz dinlenin.
- Evde ölçüm yapılıyorsa kullanılan cihazların mutlaka önceden kalibre edildiğinden emin olun.
- Her iki koldan da ölçüm yapılarak arada fark olmadığını teyit edin.
HiPERTANSİYON-1
GİZLİ BİR TEHDİT!
Hipertansiyon genellikle anlaşılmaz. Hastalık sinsi ilerleyip belirti vermediği için toplumda birçok kişi hastalığının farkında olmadan yaşamını sürdürmektedir.
Yapılan araştırmalara göre Türkiye’deki hipertansiyon hastalarının yaklaşık yüzde 50’si hasta olduğunun farkında değil. Bu nedenle düzenli kan basıncı ölçümü çok önemlidir. Çünkü erken teşhis edilerek kontrol altına alınmazsa komplikasyonlara neden olabilir.
NORMAL DEĞERLERİ
hipertansiyon kan basıncı seviyesinin normal olarak kabul edilen değerlerin üzerine çıkması olarak tanımlanabilir. Kalp kasıldığında damarlarda oluşan basınç sistolik kan basıncı yani büyük tansiyon, kalp gevşediğinde oluşan basınç ise diyastolik kan basıncı yani küçük tansiyondur. Kan basıncı değerleri ise her iki tansiyonun birlikte ölçümü ile değerlendirilir.
Normal kan basıncı değerleri: Büyük tansiyon 120 mmHg’den düşük, küçük tansiyon ise 80 mmHg’den düşük (yani 120/80 mmHg ve altı) olarak kabul edilir.
Kontrol altına alınmazsa hangi sorunlara yol açar?
Hipertansiyon çoğu zaman belirti vermeden ilerlediği için “sessiz katil” olarak tanımlanır. Uzun vadede kalp, beyin, böbrekler, gözler gibi pek çok hayati organa zarar verir. Uzun yıllar belirti vermeden sinsice ilerlediği için bu süreçte birçok organda kalıcı hasara neden olabilir. Hastanın yaşadığı çarpıntı, nefes darlığı gibi semptomlar da günlük yaşamını olumsuz etkiler. Kontrol altına alınmayan hipertansiyon kalp durması, organ yetmezliği ve ani ölümler gibi çok ciddi sonuçlara kadar ulaşır. Hipertansiyon tedavisi ömür boyu sürer. Bu nedenle ilaçların sürekli olarak kullanılması gerekir.
