Norveç hükümeti, Filistin topraklarındaki İsrail yerleşimleriyle yapılan ticareti ve belirli ekonomik faaliyetleri yasaklamaya yönelik yeni bir yasal düzenleme üzerinde çalışıyor. Hazırlanan tasarıya göre yasağı kasıtlı olarak ihlal eden kişi veya şirketler 3 yıla kadar hapis cezasıyla karşı karşıya kalabilecek.
Norveç Dışişleri Bakanı Espen Barth Eide, düzenlemenin temel amacının İsrail yerleşimlerinin ekonomik olarak desteklenmesinin önüne geçmek olduğunu belirtti. Tasarı, yalnızca mal ticaretini değil, bazı hizmet ve yatırım faaliyetlerini de kapsıyor.
Kasıtlı ihlale 3 yıla kadar hapis öngörülüyor
Norveç Dışişleri Bakanlığı tarafından hazırlanan taslak metinde, yasağın kasıtlı biçimde ihlal edilmesi halinde para cezası veya 3 yıla kadar hapis, ihmalle gerçekleştirilen ihlallerde ise para cezası veya 6 aya kadar hapis cezası öngörülüyor.
Düzenleme kapsamında İsrail yerleşimlerinde üretilen malların ithalatı ve bu yerleşimlere ihracat yasaklanacak. Ayrıca yerleşimlerde gayrimenkul satın alınması, inşaat ve yenileme hizmetlerinin sağlanması ile merkez veya üretim faaliyetleri bu bölgelerde bulunan bazı şirketlerin satın alınmasına da kısıtlama getirilmesi planlanıyor.
Norveç hükümeti, Filistinlilere yönelik meşru ticari faaliyetler ile insani yardımların ise düzenlemenin dışında tutulacağını belirtiyor.
Eide: Ekonomik desteğin önüne geçmek istiyoruz
Dışişleri Bakanı Espen Barth Eide, Norveç vatandaşları ve şirketlerinin yerleşim faaliyetlerinin sürdürülmesine ekonomik katkı sağlamaması gerektiğini savundu.
Norveç hükümeti, İsrail yerleşimlerini uluslararası hukuka aykırı kabul ediyor ve bu değerlendirmesinde Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararları ile Uluslararası Adalet Divanı’nın danışma görüşlerine atıfta bulunuyor.
İsrail ise Batı Şeria’daki yerleşimlerin hukuki statüsüne ilişkin bu değerlendirmelere karşı çıkıyor; Oslo Anlaşmaları kapsamında yerleşimlerin statüsünün nihai müzakerelerin konusu olduğunu savunuyor.
12 ülkeden ortak ticaret mesajı
Norveç, 8 Eylül’de Kanada, Danimarka, Finlandiya, Fransa, İzlanda, İrlanda, Polonya, Portekiz, İspanya, İsveç ve İngiltere ile ortak bir açıklamaya imza attı.
Açıklamada 12 ülke, uluslararası hukuka aykırı kabul edilen yerleşimlerle mal ticaretine yönelik ulusal kısıtlamalar getirme, Avrupa düzeyindeki önlemleri destekleme veya benzer tedbirleri değerlendirme niyetlerini bildirdi. Bu nedenle söz konusu açıklama, bütün ülkelerin aynı tarihte doğrudan ve aynı kapsamda ticaret yasağı yürürlüğe koyduğu anlamına gelmiyor.
Tasarı parlamentoya taşınacak
Norveç hükümetinin yasa önerisi halen istişare sürecinde bulunuyor. Dışişleri Bakanlığı, görüş bildirme süresinin 19 Eylül 2026 tarihinde sona ereceğini açıkladı. Sürecin ardından düzenlemenin Norveç Parlamentosu’nun gündemine taşınması bekleniyor.
Tasarı yasalaşırsa Norveç, İsrail yerleşimleriyle ticaret ve belirli ekonomik faaliyetlere yönelik bağlayıcı yaptırımları ceza hükümleriyle uygulayan ülkelerden biri olacak.
