Uyku sorunları yaşayanların sık başvurduğu melatonin takviyeleriyle ilgili dikkat çeken bir araştırma gündeme geldi. Kronik uykusuzluğu bulunan 130 bin 828 yetişkinin sağlık kayıtlarının incelendiği çalışmada, melatonini en az bir yıl kullanan kişilerde kalp yetmezliği, kalp yetmezliği nedeniyle hastaneye yatış ve herhangi bir nedene bağlı ölüm oranlarının daha yüksek olduğu tespit edildi.
Ancak araştırmacılar önemli bir uyarıda bulunuyor: Bulgular melatoninin kalp yetmezliğine neden olduğunu kanıtlamıyor. Araştırma yalnızca uzun süreli melatonin kullanımı ile söz konusu sağlık sonuçları arasında istatistiksel bir ilişki ortaya koyuyor. Ayrıca çalışma henüz tam hakemli bir makale olarak yayımlanmış değil; sonuçlar Amerikan Kalp Derneği’nin (AHA) 2025 Bilimsel Oturumları’nda sunulan bir araştırma özeti niteliğinde.
130 binden fazla kişinin sağlık kayıtları incelendi
SUNY Downstate/Kings County Primary Care araştırmacıları, uluslararası TriNetX Global Research Network veri tabanındaki sağlık kayıtlarından yararlandı.
Çalışmaya kronik uykusuzluk tanısı bulunan ve ortalama yaşı yaklaşık 56 olan 130 bin 828 yetişkin dahil edildi. Katılımcıların yüzde 61,4’ünü kadınlar oluşturdu.
Araştırmada 65 bin 414 uzun süreli melatonin kullanıcısı, melatonin kullanımı sağlık kayıtlarında bulunmayan aynı sayıdaki kişiyle karşılaştırıldı. Gruplar yaş, cinsiyet, sağlık sorunları, kullanılan ilaçlar, tansiyon ve vücut kitle indeksi dahil yaklaşık 40 faktör açısından eşleştirildi. Daha önceden kalp yetmezliği tanısı bulunanlar ve bazı diğer uyku ilaçlarını kullanan kişiler araştırmaya alınmadı.
Kalp yetmezliği oranı yüzde 4,6’ya çıktı
Beş yıllık takip sürecinde kalp yetmezliği tanısı alma oranı, uzun süre melatonin kullananlarda yüzde 4,6, melatonin kullanımı kayıtlarda bulunmayanlarda ise yüzde 2,7 olarak gerçekleşti.
Araştırmacıların hesaplamasına göre bu sonuç, uzun süreli melatonin kullanımı kaydedilen kişilerde yeni kalp yetmezliği gelişme olasılığının karşılaştırma grubuna göre yaklaşık yüzde 90 daha yüksek olması anlamına geliyor.
Melatoninin reçeteyle verildiği İngiltere verileri üzerinden yapılan ek analizde, en az 90 gün arayla iki melatonin reçetesi bulunan kişilerde de kalp yetmezliği riskinin yüzde 82 daha yüksek olduğu görüldü.
Hastaneye yatışta 3,5 kata yakın fark
Araştırmanın ikincil sonuçlarında daha dikkat çekici bir fark ortaya çıktı.
Kalp yetmezliği nedeniyle hastaneye yatış oranı uzun süre melatonin kullanan grupta yüzde 19, diğer grupta ise yüzde 6,6 olarak kaydedildi. Buna göre melatonin grubundakilerin kalp yetmezliği nedeniyle hastaneye yatırılma olasılığı yaklaşık 3,5 kat daha yüksek bulundu.
Beş yıllık takipte herhangi bir nedenle hayatını kaybedenlerin oranı ise melatonin kullananlarda yüzde 7,8, karşılaştırma grubunda yüzde 4,3 oldu.
Araştırmacılar neden-sonuç konusunda uyardı
Araştırmanın başyazarı ve İç Hastalıkları Başasistanı Ekenedilichukwu Nnadi, sonuçların dikkat çekici olduğunu ancak daha fazla araştırmaya ihtiyaç bulunduğunu belirtti.
Araştırmacılar özellikle mevcut çalışmadan hareketle “melatonin kalp yetmezliğine yol açıyor” sonucunun çıkarılamayacağını vurguluyor.
Çalışmanın gözlemsel olması nedeniyle melatonin kullanan kişilerde sonuçları etkileyebilecek başka faktörlerin bulunması mümkün. Örneğin uykusuzluğun şiddeti, depresyon, anksiyete veya araştırmada tam olarak ölçülemeyen başka sağlık sorunları hem melatonin kullanımını hem de kalp-damar sağlığını etkileyebilir.
Reçetesiz kullanım sonuçları etkilemiş olabilir
Araştırmanın önemli sınırlamalarından biri de melatoninin ülkeden ülkeye farklı şekilde temin edilmesi.
Melatonin bazı ülkelerde reçeteyle satılırken ABD’de reçetesiz olarak satın alınabiliyor. Bu nedenle gerçekte melatonin kullandığı halde bu bilgi sağlık kayıtlarına yansımayan bazı kişilerin “melatonin kullanmayan” gruba dahil edilmiş olması mümkün.
AHA ayrıca araştırmanın bilimsel toplantıda sunulan ön çalışma niteliğinde olduğunu, konferans özetlerinin tam hakem değerlendirmesinden geçmiş araştırma makaleleriyle aynı düzeyde değerlendirilmemesi gerektiğini özellikle belirtiyor.
Bulgular, melatoninin uzun süreli kullanımının kalp-damar sistemi üzerindeki etkilerinin daha kapsamlı ve kontrollü çalışmalarla araştırılması gerektiğine işaret ediyor. Mevcut çalışma tek başına melatoninin bırakılması gerektiğini göstermiyor; özellikle düzenli ve uzun süre kullanan kişilerin kullanım kararlarını sağlık profesyoneliyle değerlendirmesi önem taşıyor.
