Irak hükümeti, ABD öncülüğündeki Uluslararası Koalisyon’un ülkedeki askeri misyonunun 30 Eylül’de sona ermesi yaklaşırken, silahların devlet otoritesi altında toplanmasına yönelik çalışmaların sürdüğünü açıkladı. Bağdat yönetimi aynı zamanda Batılı ülkelerle ilişkilerinde güvenlik eksenli iş birliğinden uzun vadeli ekonomik ve yatırım ortaklıklarına geçmeyi hedefliyor.
Irak Hükümet Sözcüsü Haydar Abudi, Başbakan Ali Falih el-Zeydi’nin Fransa ve Almanya temasları kapsamında Rûdaw’a yaptığı değerlendirmelerde, yabancı askeri güçların ülkede kalmasına yönelik önerilerin kabul edilmediğini söyledi.
Abudi, Irak’ın egemenlik konusundaki tutumuna bağlı kalacağını, koalisyon ülkeleriyle bundan sonraki ilişkilerin ise ağırlıklı olarak ekonomi, ticaret ve yatırım alanlarında geliştirilmek istendiğini belirtti. Rûdaw’ın Berlin’den aktardığına göre Irak tarafı, Alman askerlerinin ülkede kalış süresinin uzatılması yönündeki öneriyi de geri çevirdi.
Bağdat silahların devlet kontrolünde olmasını istiyor
Irak hükümetinin önündeki en kritik başlıklardan biri, silahlı grupların sahip olduğu silahların merkezi yönetimin kontrolüne alınması.
Bağdat yönetimi daha önce, Uluslararası Koalisyon’un görevinin sona ereceği 30 Eylül 2026 tarihini bu süreç açısından önemli bir dönüm noktası olarak açıklamıştı. Hükümet Sözcüsü Abudi, silahlı gruplarla yürütülen görüşmelerin devlet egemenliği ve anayasal yetkiler çerçevesinde sürdüğünü belirtmişti.
Ancak Iraklı yetkililer 30 Eylül’ün silahların fiilen tamamen teslim edilmesi için kesin son tarih olup olmadığı konusunda farklı açıklamalar yaptı. Başbakanın güvenlik danışmanı Kasım el-Araci, 30 Eylül’ün öncelikle koalisyonun çekilme tarihi olduğunu ve silahların devlet kontrolüne alınmasına ilişkin görüşmelerin bu tarihten sonra da sürebileceğini söyledi.
ABD askerlerinin çekilmesi yaklaşırken bazı İran bağlantılı silahlı grupların silah bırakmaya karşı çıktığı da bildiriliyor. Bu nedenle sürecin nasıl ve hangi takvimde tamamlanacağı henüz kesinleşmiş değil.
Irak yabancı askerlerin kalmasını istemiyor
Irak hükümeti, koalisyon güçlarının ülkedeki görev süresinin uzatılmasına yönelik önerilere de kapıyı kapatıyor.
Başbakan Ali el-Zeydi’nin Almanya temasları sırasında Berlin’in bazı Alman askerlerinin Irak’ta kalmasına yönelik öneride bulunduğu, ancak Irak tarafının belirlenen çekilme takvimine ve ülkenin egemenlik ilkesine dayanarak bu öneriyi kabul etmediği açıklandı.
Abudi, Bağdat’ın koalisyona katılan ülkelerle ilişkilerini sona erdirmek istemediğini, ancak ilişkinin niteliğini değiştirmeyi amaçladığını belirterek güvenlik iş birliği yerine uzun vadeli ekonomik ve yatırım ortaklığına ağırlık verileceğini ifade etti.
Fransa ve Almanya ile ekonomik ortaklık öne çıkıyor
Başbakan Ali el-Zeydi’nin Avrupa turunun ilk durağı Fransa oldu. Paris’te Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile gerçekleştirilen görüşmelerde enerji, ulaştırma, altyapı, sağlık ve savunma alanlarındaki iş birliği ele alındı.
İki ülke arasında enerji ve savunmayı da kapsayan çeşitli anlaşmalar imzalanırken Fransa ile Irak, ekonomik ilişkilerin genişletilmesi konusunda ortak irade ortaya koydu.
Zeydi daha sonra Berlin’e geçerek Almanya Başbakanı Friedrich Merz ile görüştü. Irak Başbakanı burada yaptığı açıklamada, ülkesinin petrol ihracatında tek bir güzergâha bağımlı kalmak istemediğini söyledi.
Suriye ve Türkiye üzerinden yeni petrol güzergâhları
Irak hükümeti, özellikle Hürmüz Boğazı çevresindeki krizlerin petrol ihracatında yarattığı sorunların ardından alternatif güzergâhları gündemine aldı.
Başbakan Zeydi, Irak petrolünün Türkiye ve Suriye üzerinden dünya piyasalarına ulaştırılması için çalışmalar yürütüldüğünü açıkladı. Bağdat yönetimi ayrıca Kalkınma Yolu Projesi kapsamında Avrupa’ya uzanabilecek yeni enerji ve lojistik hatlarını değerlendiriyor.
Irak açısından alternatif ihracat güzergâhlarının önemi, bölgesel çatışmalar sırasında Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan sevkiyatların ciddi şekilde aksamasıyla daha da arttı.
Irak’ın hedefi günlük 10 milyon varil
Bağdat yönetimi petrol üretim kapasitesini de önemli ölçüde artırmayı planlıyor.
Irak Başbakanlığı tarafından açıklanan 2027-2030 stratejik planına göre ülkenin petrol üretiminin 2030 yılına kadar günlük yaklaşık 10 milyon varile çıkarılması hedefleniyor. Plan kapsamında Kürdistan Bölgesi’ndeki sahalarda üretimin artırılması, yeni arama bölgelerinin açılması ve ihracat altyapısının geliştirilmesi öngörülüyor.
Zeydi yönetiminin Avrupa temasları böylece Irak’ın hem güvenlik politikasında hem de ekonomik ilişkilerinde yeni bir döneme hazırlanmak istediğini gösteriyor. Bağdat’ın önündeki en önemli başlıklar ise koalisyon güçlarının çekilmesinin sorunsuz tamamlanması, devlet dışındaki silahların kontrol altına alınması ve petrol ihracatında alternatif güzergâhların hayata geçirilmesi olacak.
