Fransa’da uzun süredir tartışılan “ölmeye yardım” yasası yürürlüğe girdi. İyileşmesi mümkün olmayan ağır hastalıkları bulunan yetişkinleri kapsayan düzenleme, Anayasa Konseyi’nin incelemesinin ardından 18 Ağustos’ta Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron tarafından yayımlandı ve 19 Ağustos tarihli Resmi Gazete’de yer aldı.
Fransız mevzuatında düzenleme doğrudan “ötanazi” olarak değil, “ölmeye yardım hakkı” şeklinde tanımlanıyor. Yasa, bu haktan yararlanabilmek için yaş, ikamet, hastalığın niteliği, çekilen acı ve kişinin karar verme yeterliliği gibi bir dizi şart öngörüyor.
Kimler yasadan yararlanabilecek?
Düzenlemeye göre başvuru yapacak kişinin öncelikle 18 yaşını doldurmuş olması gerekiyor. Ayrıca kişinin Fransız vatandaşı olması ya da Fransa’da düzenli ve istikrarlı biçimde ikamet etmesi şartı aranıyor.
Yasada hastalığın ciddi ve tedavisi mümkün olmayan nitelikte olması, hayati risk oluşturması ve ileri ya da terminal aşamaya ulaşması koşulu bulunuyor.
Kişinin hastalığı nedeniyle tedaviye dirençli veya kendi değerlendirmesine göre dayanılmaz acı yaşaması da kriterlerden biri. Ancak yalnızca psikolojik sıkıntının bu haktan yararlanmak için yeterli olmadığı açık şekilde belirtiliyor.
Özgür ve bilinçli karar şartı
Yasanın en önemli şartlarından biri, hastanın kararını özgür ve bilinçli şekilde ifade edebilmesi.
Başvurunun bir doktor tarafından değerlendirilmesi ve kişinin sağlık durumu, hastalığın seyri, mevcut tedavi seçenekleri ile palyatif bakım imkanları konusunda bilgilendirilmesi gerekiyor. Hasta süreç içerisinde kararından istediği zaman vazgeçebilecek.
Doktorun başvuruyu değerlendirmesinin ardından kararın gerekçeli olarak hastaya bildirilmesi öngörülüyor. Yasada ayrıca kararın ardından belirli bir düşünme süresi bulunuyor.
Fiziksel olarak yapamayan hastaya sağlık çalışanı eşlik edebilecek
Düzenlemeye göre tıbbi süreç esas olarak hastanın kendi iradesi doğrultusunda yürütülecek.
Kişinin sağlık durumu nedeniyle işlemi fiziksel olarak gerçekleştirememesi halinde ise yasada belirlenen şartlar altında bir doktor veya hemşirenin sürece dahil olabilmesine imkan tanınıyor.
Sağlık çalışanlarına ayrıca vicdani ret hakkı tanınıyor. Sürece katılmak istemeyen doktor veya diğer sağlık çalışanlarının bunu hastaya bildirmesi ve başvurabileceği başka bir sağlık profesyoneline yönlendirme yapması öngörülüyor.
Anayasa Konseyi 14 Ağustos’ta karar verdi
Fransa Anayasa Konseyi, 14 Ağustos 2026’da yasayı inceleyerek kararını açıkladı. Ardından yasa 18 Ağustos’ta Cumhurbaşkanı Macron tarafından onaylandı ve 19 Ağustos’ta Resmi Gazete’de yayımlandı.
Yasal düzenleme Fransa Ulusal Meclisi’nde uzun bir yasama sürecinden geçmişti. Nihai metin 15 Temmuz 2026’da Ulusal Meclis tarafından kabul edilmişti.
Uygulamanın ayrıntıları yönetmeliklerle belirlenecek
Yasa hukuken yürürlüğe girerken, sistemin fiili olarak nasıl uygulanacağına ilişkin bazı teknik ayrıntıların Danıştay kararnameleri ve ikincil düzenlemelerle belirlenmesi öngörülüyor.
Başvuruların biçimi, şartların nasıl kontrol edileceği, sağlık çalışanlarının görevleri ve uygulamayı denetleyecek sistemin ayrıntıları bu düzenlemeler kapsamında netleştirilecek.
Ayrıca Sağlık Bakanlığı bünyesinde oluşturulacak bir komisyonun uygulamaları sonradan denetlemesi, sistemi takip etmesi ve hükümet ile parlamentoya düzenli değerlendirmeler sunması planlanıyor.
Fransa’nın yeni düzenlemesiyle birlikte yaşamın son dönemine ilişkin sağlık politikalarında önemli bir değişiklik hayata geçirilmiş oldu.
