Dünya genelinde sağlık önceliği olduğuna dair farkındalığın artmasına rağmen birçok kişinin çeşitli sebeplerle yeterli kaliteli uykuya erişimde zorluk yaşadığı belirtiliyor
Dünyada kaliteli uykuya erişimdeki zorlukları ve sağlık üzerindeki etkilerine dair çalışmalardan elde edilen verileri derledi. ABD'de Ulusal Uyku Vakfının (National Sleep Foundation) 13 yaş ve altındaki çocuklara bakan 977 yetişkinin katıldığı, 5 Mart’ta açıklanan anketine göre çocuklar, ailelerinin uyku sağlığında merkezi rol oynuyor, aile üyelerinden birinin uykusu diğerlerinin uykusunu da etkiliyor.
Buna göre, ABD'deki çocukların yüzde 44’ü yaşları için önerilen süre kadar uykularını düzenli almıyor. 5 ebeveynden 4'ü, çocukları yetersiz uyuduğunda kendi uykularının da etkilendiğini, yaklaşık 10'da 7'si de yetersiz uykunun çocuklarının ruh halini olumsuz etkilediğini belirtti.
Katılımcıların yüzde 95’i ise kaliteli uykunun ailenin genel işlevselliği için gerekli olduğu fikrine katıldı. Ebeveynlerin yüzde 86’sı da kaliteli uykunun davranışları ve ruh halini iyileştirdiğini ifade etti.
Uyku sağlığında değişim ebeveynlerden başlar
Anketin değerlendirme kısmında ebeveynlerin neredeyse yarısının çocuklarıyla uykunun önemi konusunda nadiren veya hiç konuşmadıkları, uyku konusundaki değişimin ebeveynlerden başladığı yorumuna yer verildi.
Ulusal Uyku Vakfından Joseph Dzierzewski, ABD'deki çocukların neredeyse yarısının ihtiyaç duydukları uykuyu almadıklarını ve birçok ebeveynin de kanıta dayalı önerileri savunmadığını belirterek, halk sağlığını zorlayan bilgi açığıyla karşı karşıya olunduğuna dikkati çekti.
Çocukluk dönemindeki yetersiz uykunun, yetersiz öğrenme, duygusal düzensizlik ve uzun vadeli sağlık sorunlarıyla ilişkili olduğunu dile getiren Dzierzewski, bu açığı kapatmanın eğitimle ve evde başladığını vurguladı. Ankette Ulusal Uyku Vakfının ailelerde sağlıklı uyku kültürünün oluşturulması için önerilerine de yer verildi. Buna göre, sabahları güneş ışığında zaman geçirilmesi, günde 30 dakika egzersiz yapılması, öğleden sonra kafein tüketiminin kesilmesi, akşam yemeğinin yatmadan en az iki saat önce yenilmesi ve hafta sonları da dahil olmak üzere tutarlı uyku ve uyanma programının belirlenmesi önerildi.
Kaliteli uykuya erişimdeki zorluklar sürüyor
ABD merkezli tıbbi ekipman üreticisi ResMed'in 13 ülkeden 30 bin kişinin katıldığı 2026 Küresel Uyku Anketi'ne göre sağlık önceliği olduğuna ilişkin farkındalığın artmasına rağmen birçok kişi, kaliteli uykuya erişimde hala yetersiz kalıyor.
Katılımcıların yüzde 53’ü haftada sadece 4 gece veya daha az iyi uyuduklarını belirtirken kaliteli uykuyu en önemli sağlık davranışı olarak sıralayan ülkeler arasında yüzde 66 ile Brezilya, yüzde 64 ile Japonya ve Meksika, yüzde 63 ile Güney Kore ve yüzde 60 ile Polonya önde yer aldı.
Kaliteli uyku süresinin ortalamada en düşük olduğu ülkeler arasında ise yüzde 66 ile Fransa, yüzde 64 ile İngiltere, yüzde 61 ile ABD, yüzde 58 ile Avustralya ve Meksika ilk sıraları paylaştı. Haftada üç veya daha fazla gece uykuya dalmada ve uykuyu sürdürmekte zorluk yaşadığını bildiren en önde gelen ülkeler, yüzde 57 ile ABD, yüzde 55 ile Almanya, yüzde 54 ile İngiltere ve yüzde 50 ile Avustralya ve Brezilya oldu.
Dünya genelinde kalitesiz gece uykusuna yol açan en önemli 5 faktör ise yüzde 39 ile stres veya kaygı, yüzde 22 ile iş sorumlulukları, yüzde 21 ile yatmadan önce elektronik cihaz kullanılması, yüzde 19 ile ev sorumlulukları ve yüzde 18 ile uyku bozuklukları olarak sıralandı.
Öte yandan, kadınların yüzde 48’i uykuya dalmakta zorluk çektiğini bildirdi. Bu oran, geçen yıl yüzde 38 olarak kayıtlara geçmişti. Erkeklerde de uykuya dalmakta yaşanan zorlukta benzer eğilim gözlendiği, bu oranın yüzde 29’dan yüzde 42’ye yükseldiği bildirildi.
