ABD ile İngiltere arasındaki savunma ilişkilerine ilişkin dikkat çeken bir iddia gündeme geldi. İngiliz The Telegraph gazetesinin üst düzey bir ABD yetkilisine dayandırdığı haberine göre Washington, İngiltere’nin savunma harcamalarını daha hızlı artırmasını sağlamak amacıyla Falkland Adaları konusundaki tutumunu bir baskı unsuru olarak kullanmayı değerlendiriyor.
Haberde, Pentagon’un NATO müttefiklerinin yeni savunma harcaması hedeflerine ne ölçüde uyduğunu inceleyen değerlendirmesinde İngiltere’nin “özel ilgi” görebileceği öne sürüldü. Ancak söz konusu Falkland seçeneğine ilişkin şu ana kadar Beyaz Saray, Pentagon veya ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından kamuoyuna açıklanmış resmi bir politika değişikliği bulunmuyor.
Falkland seçeneği savunma harcamalarıyla ilişkilendirildi
The Telegraph’ın haberine göre ABD yönetimi, İngiltere’nin haziran ayında açıkladığı yeni savunma yatırım planını olumlu ancak yetersiz buluyor.
Gazeteye konuşan üst düzey bir ABD yetkilisi, İngiltere’nin önemli bir savunma kapasitesine sahip olduğunu ve Washington’ın Londra’yı daha fazla katkı sağlamaya teşvik etmeye devam edeceğini belirtti. Aynı yetkili, müttefiklerin savunma yükünü daha fazla üstlenmesini sağlayacak seçenekler konusunda “hiçbir şeyin göz ardı edilmediğini” ifade etti.
Pentagon halihazırda ABD’nin Avrupa’daki askeri varlığını ve NATO ülkelerinin katkılarını kapsayan geniş bir inceleme yürütüyor. ’a göre değerlendirmede savunma harcamalarının yanı sıra ABD kuvvetlerine üs, geçiş ve operasyonel destek sağlanması gibi başlıklar da ele alınıyor.
ABD Falkland’da İngiliz egemenliğini resmen tanımıyor
Falkland konusunda önemli bir hukuki ayrıntı bulunuyor. ABD, adaların İngiltere tarafından fiilen yönetildiğini kabul ediyor ancak İngiltere ile Arjantin arasındaki egemenlik anlaşmazlığında resmi olarak taraf tutmuyor.
Washington’ın uzun süredir devam eden resmi pozisyonu, egemenlik meselesinin İngiltere ile Arjantin arasında diplomatik yollarla çözülmesi yönünde. Dolayısıyla gündeme gelen iddia teknik olarak ABD’nin mevcut “İngiliz egemenliğine desteğini geri çekmesinden” ziyade, Londra’nın egemenlik iddiasına karşı daha açık bir pozisyon alması ihtimali anlamına geliyor.
Nisan ayında tarafından yayımlanan bir haberde de Pentagon içindeki bir yazışmada, İran savaşında Washington’a yeterli destek vermediği düşünülen bazı NATO ülkelerine yönelik baskı seçenekleri arasında Avrupa devletlerinin denizaşırı topraklarına ilişkin ABD tutumunun gözden geçirilmesinin değerlendirildiği belirtilmişti. Falkland Adaları bu tartışmanın öne çıkan örneklerinden biri olmuştu.
NATO’nun yeni hedefi yüzde 5
Washington’ın Londra üzerindeki baskısının merkezinde NATO’nun yeni savunma harcaması hedefi bulunuyor.
NATO ülkeleri, 2025 Lahey Zirvesi’nde 2035 yılına kadar gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 5’ini savunma ve güvenlikle bağlantılı harcamalara ayırma konusunda anlaşmaya vardı. Bunun en az yüzde 3,5’inin doğrudan temel savunma ihtiyaçlarına, yüzde 1,5’e kadar olan bölümünün ise kritik altyapı ve güvenlik bağlantılı alanlara ayrılması öngörülüyor.
İngiltere’nin haziran ayında açıkladığı Savunma Yatırım Planı ise temel NATO savunma harcamalarının 2027-28 döneminden itibaren GSYH’nin yüzde 2,7’si civarında seyretmesini öngörüyor. Londra, yüzde 3 hedefini sonraki parlamento döneminde yakalamayı amaçlıyor.
Falkland anlaşmazlığı yaklaşık iki asırdır sürüyor
İngiltere ile Arjantin arasındaki Falkland Adaları anlaşmazlığının geçmişi 19. yüzyıla kadar uzanıyor. Arjantin’in Malvinas olarak adlandırdığı adalar üzerindeki egemenlik ihtilafı, 1982 yılında savaşa dönüştü.
Arjantin ordusunun adaları işgal etmesinin ardından dönemin İngiltere Başbakanı Margaret Thatcher bölgeye askeri güç gönderdi. Yaklaşık 10 hafta süren savaşın sonunda İngiltere adalarda yeniden kontrol sağladı.
ABD, savaş sırasında İngiltere’ye askeri ve istihbarat desteği vermesine rağmen egemenlik anlaşmazlığı konusunda resmi tarafsızlık politikasını sürdürdü.
Chagos ve İran krizi de ilişkileri gerdi
Falkland tartışması, Washington ile Londra arasında başka stratejik başlıklarda da görüş ayrılıklarının yaşandığı bir döneme denk geldi.
İngiltere, 2025 yılında Chagos Takımadaları’nın egemenliğini Mauritius’a devretme, buna karşılık ABD ve İngiltere’nin kullandığı Diego Garcia askeri üssünü 99 yıllık kira düzenlemesiyle koruma konusunda anlaşmaya varmıştı.
Trump yönetiminin itirazlarının ardından Londra, nisan ayında süreci askıya aldı. Diego Garcia, ABD’nin Hint Okyanusu ve Orta Doğu’daki askeri operasyonları açısından önemli bir stratejik merkez konumunda.
İngiltere’nin İran’a yönelik bazı ABD operasyonlarında İngiliz üslerinin kullanımına hukuki gerekçelerle sınırlamalar getirmesi de iki müttefik arasında son dönemde tartışma yaratan başlıklardan biri oldu.
Londra üzerindeki baskı artabilir
The Telegraph’ın iddiası henüz Washington tarafından resmi bir politika olarak doğrulanmış değil. Bununla birlikte Pentagon’un NATO müttefiklerinin savunma harcamalarını ve ABD’ye sağladıkları askeri desteği yeniden değerlendirdiği biliniyor.
Bu nedenle Falkland tartışması, ABD’nin Avrupa ülkelerinden daha fazla savunma yükü üstlenmelerini istemesinin diplomatik ve stratejik baskı araçlarına da yansıyabileceği yönündeki tartışmaları güçlendirdi.
Önümüzdeki süreçte Londra’nın savunma bütçesine ilişkin atacağı adımlar ile Washington’ın Falkland konusunda resmi açıklama yapıp yapmayacağı yakından takip edilecek.
