ABD’nin 2003 yılında başlayan Irak’taki askeri varlığında kritik bir dönemece girildi. Washington ile Bağdat arasında 2024’te varılan mutabakat kapsamında, ABD öncülüğündeki DAEŞ karşıtı koalisyonun Irak’taki askeri görevinin sona erdirilmesi ve kalan güçlerin ülkeden ayrılması için takvim işlemeye devam ediyor.

Irak Başbakanı Ali al-Zaidi, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) Komutanı Amiral Brad Cooper ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından 30 Eylül 2026 tarihinin değişmeyeceğini açıkladı.

ABD’li bir yetkili de çekilmenin belirlenen tarihe kadar tamamlanmasının beklendiğini doğruladı. Irak’ta halen kaç ABD askerinin bulunduğuna ve çekilecek birliklerin hangi ülkelere konuşlandırılacağına ilişkin ise ayrıntılı bilgi verilmedi.

Al-Zaidi: “Sabit ve nihai tarih 30 Eylül”

Başbakan Ali al-Zaidi, Amiral Brad Cooper ile görüşmesinin ardından DAEŞ’le Mücadele Küresel Koalisyonu’nun Irak’taki askeri görevine ilişkin takvimin değişmeyeceğini vurguladı.

Al-Zaidi, 30 Eylül’ün koalisyonun askeri görevinin sona erdirilmesi ve güçlerin Irak’tan ayrılmasının tamamlanması açısından “sabit ve nihai tarih” olduğunu belirtti.

Brad Cooper’ın CENTCOM Komutanlığı görevini sürdürdüğü ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’nın resmi kayıtlarında da doğrulanıyor.

Erbil’de asker ve askeri teçhizat çekiliyor

Çekilme sürecinin sahadaki en önemli ayağını Irak Kürt Bölgesel Yönetimi oluşturuyor.

İsimlerinin açıklanmaması koşuluyla konuşan iki Iraklı Kürt yetkiliye göre, Erbil’de bulunan ABD askerleri ile askeri teçhizatın azaltılmasına yaklaşık üç hafta önce başlandı.

ABD güçleri 2025 içerisinde Irak’ın birçok bölgesindeki üslerden çekilmiş, kuzeydeki Kürt bölgesinde ise askeri varlığını sürdürmüştü. Ocak 2026’da Ayn el-Esad Hava Üssü’nün kontrolü de ABD birliklerinin ayrılmasının ardından tamamen Irak güçlerine devredilmişti.

DAEŞ’le mücadelede sorumluluk Irak güçlerine geçiyor

ABD’li yetkili, çekilmenin ardından DAEŞ’le mücadelede esas sorumluluğun Irak güvenlik güçlerinde olacağını belirtti.

Yetkili:

“ABD, Irak ve koalisyon ortakları DAEŞ'i yenilgiye uğratmada büyük başarı elde etti. Artık Irak güvenlik güçleri, Peşmerge ve Irak Kürdistan Bölgesi'ndeki diğer güvenlik güçleri Irak'taki teröristlere karşı mücadeleye öncülük edecek”

ifadelerini kullandı.

Washington ile Bağdat’ın 2024 yılında oluşturduğu geçiş planı da koalisyonun Irak’taki klasik askeri misyonunun sona erdirilmesini ve güvenlik ilişkisinin farklı bir yapıya dönüştürülmesini öngörüyordu.

ABD’nin Irak’taki asker sayısı bir dönem 170 bini aşmıştı

ABD’nin Irak’taki askeri varlığı 2003 yılında Saddam Hüseyin yönetimine karşı başlatılan işgalle başladı.

Amerikan askerlerinin sayısı operasyonların en yoğun olduğu 2007 yılında 170 binin üzerine çıktı. Son ABD muharip birlikleri Aralık 2011’de ülkeden ayrıldı.

Ancak DAEŞ’in 2014’te Irak ve Suriye’de geniş bölgeleri ele geçirmesinin ardından Amerikan birlikleri, Irak hükümetinin talebi üzerine yeniden ülkeye konuşlandırıldı.

DAEŞ’in toprak hakimiyetinin ortadan kaldırılmasından sonra koalisyonun Irak’taki muharip görevi kademeli olarak azaltıldı. ABD, daha sonraki dönemde Irak güvenlik güçlerinin eğitimi, danışmanlık ve DAEŞ’e karşı operasyonlara destek amacıyla ülkede yaklaşık 2 bin 500 asker bulundurmaya devam etti.

Devlet dışı silahlı gruplara da 30 Eylül tarihi

ABD askerlerinin çekilmesi, Irak’ın iç güvenlik politikasında da yeni bir dönemin başlangıcı olabilir.

Başbakan Ali al-Zaidi yönetimi, ülkede devlet yapısının dışında silahlı faaliyet yürüten grupların silah bırakması konusunda da 30 Eylül tarihini hedef olarak belirledi. Hükümet, yabancı askerlerin ayrılmasının ardından bu grupların silahlı varlıklarını ABD askerlerinin ülkedeki mevcudiyetiyle gerekçelendiremeyeceklerini savunuyor.

Bununla birlikte İran’la yakın ilişkileri bulunan bazı güçlü milis grupları silah bırakmaya sıcak bakmadıklarını açıkladı. Bu nedenle hükümetin belirlediği tarihe kadar tüm devlet dışı silahlı yapıların silahsızlandırılmasının ne ölçüde mümkün olacağı belirsizliğini koruyor.

Irak’ta 23 yıllık askeri dönem kapanmaya hazırlanıyor

30 Eylül takviminin planlandığı şekilde tamamlanması, 2003 işgaliyle başlayan ve 2011’deki çekilmenin ardından DAEŞ tehdidi nedeniyle 2014’te yeniden şekillenen ABD askeri varlığında yeni bir dönemin kapanması anlamına gelecek.

Bağdat yönetimi bundan sonraki süreçte Irak güvenlik güçleri ve Peşmerge’nin ülke içindeki DAEŞ hücrelerine karşı mücadelede doğrudan sorumluluk üstlenmesini hedeflerken, Washington ile Irak arasındaki uzun vadeli güvenlik ilişkilerinin askeri üs varlığından farklı bir çerçevede sürdürülmesi bekleniyor. 2024’te açıklanan geçiş planında da iki ülke arasındaki güvenlik ilişkisinin uzun vadeli ikili ortaklık modeline dönüştürülmesi öngörülmüştü.