ABD ile İran arasındaki gerilim yeniden sıcak çatışmaya dönüştü. ABD güçlerinin Hürmüz Boğazı'ndaki stratejik Larak Adası'nda İran'a ait iki fırlatıcıyı vurmasının ardından Tahran misilleme saldırılarına başladı. İran önce Ürdün'deki ABD güçlerinin bulunduğu iki üssü balistik füzelerle hedef aldığını, ardından Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki Al Minhad Hava Üssü'ne insansız hava araçlarıyla saldırdığını açıkladı.
Gerilimin merkezinde ise dünya enerji ticareti açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı bulunuyor. Bölgedeki gemi trafiğinin ciddi şekilde azalması ve bir tankerin mermiyle vurulduğunun bildirilmesi, çatışmanın küresel enerji piyasalarına yönelik risklerini yeniden artırdı.
ABD Larak Adası'nı vurdu
Son askeri hareketliliği başlatan gelişme ABD'nin Larak Adası'na düzenlediği saldırı oldu. ABD'li yetkililere göre Amerikan güçleri, İran Devrim Muhafızları'na ait iki fırlatıcıyı hedef aldı.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, operasyonu "sınırlı ve hassas" bir askeri müdahale olarak tanımladı. Washington, İran güçlerinin Hürmüz Boğazı'na deniz mayını taşımaya hazırlanırken tespit edildiğini ve ticari gemilere yönelik yakın bir tehdidin ortadan kaldırıldığını savundu.
İran ise saldırıda Devrim Muhafızları mensupları ile siviller arasında ölen ve yaralananların bulunduğunu açıkladı. Ancak İran makamları toplam can kaybına ilişkin doğrulanabilir bir sayı paylaşmadı.
İran'dan balistik füze misillemesi
Tahran'ın yanıtı kısa sürede geldi. İran Devrim Muhafızları, Ürdün'de ABD güçlerinin bulunduğunu belirttiği Kral Hüseyin ve Al Azraq üslerine balistik füzelerle saldırı düzenlediğini duyurdu.
Ürdün ordusu ise ülkenin hava sahasına giren sekiz füzenin hava savunma sistemleri tarafından önlendiğini açıkladı. İlk bilgiler saldırıların üslerde önemli bir etki yaratmadığı yönünde. İran tarafı ise saldırının Larak operasyonuna doğrudan karşılık olduğunu belirtti.
Böylece haftalardır nispeten düşük seviyede seyreden askeri çatışma yeniden doğrudan ABD ve İran güçlerinin karşılıklı saldırılarına dönüştü.
Burada arşiv fotoğrafı kullanırsan mutlaka fotoğraf açıklamasına "Arşiv" ibaresi koymanı öneririm. Eski füze görüntüsünü 31 Ağustos saldırısının gerçek görüntüsüymüş gibi sunmamak önemli.
Gerilim BAE'ye sıçradı
Gerilimi daha da artıran gelişme ise 31 Ağustos sabahı geldi.
İran ordusu, Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki Al Minhad Hava Üssü'ne İHA'larla saldırı düzenlediğini açıkladı. İran devlet televizyonunun aktardığı ordu açıklamasında, üste ABD güçleri ve helikopterlerinin bulunduğu noktaların hedef alındığı ileri sürüldü.
İran, operasyonun Larak Adası'nda İranlı asker ve sivillerin öldürülmesine karşılık gerçekleştirildiğini bildirdi.
Ancak burada önemli bir ayrıntı bulunuyor: 'ın son haberine göre BAE makamları saldırı iddiasına ilişkin henüz resmi doğrulama yapmadı. Bu nedenle Al Minhad saldırısını şu aşamada "İran'ın açıkladığı saldırı" şeklinde vermek daha doğru.
Bu gelişmeyle birlikte çatışmanın yalnızca İran ile ABD arasındaki doğrudan askeri hareketlilikle sınırlı kalmayabileceği, ABD'nin Körfez'deki askeri varlığının bulunduğu ülkelerin de risk altında olduğu bir kez daha ortaya çıktı.
Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiği sert düştü
Askeri gelişmeler kadar önemli bir başka başlık Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiği.
Savaştan önce dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz, aylardır çatışmanın en kritik noktalarından biri durumunda.
'ın gemi takip verilerine dayandırdığı son bilgilere göre hafta sonunda boğazdan geçen görünür ticari emtia gemilerinin sayısı günde yaklaşık beşe kadar geriledi. Gerçek rakamın daha yüksek olabileceği belirtiliyor çünkü bazı gemiler saldırı riskini azaltmak amacıyla otomatik tanımlama sistemlerini kapatıyor.
Karşılaştırma gerilemenin boyutunu ortaya koyuyor. AP'nin aktardığı verilere göre savaş öncesinde boğazdan günlük yaklaşık 130 gemi geçiyordu.
Ayrıca İngiltere Deniz Ticaret Operasyonları birimi, Hürmüz Boğazı'nda seyreden bir tankerin kimliği belirlenemeyen bir mermiyle vurulduğunu bildirdi. İlk açıklamalarda olayda can kaybı veya çevresel zarar bildirilmedi.
Washington ve Tahran'dan Hürmüz konusunda zıt açıklamalar
Washington, boğazdaki uluslararası geçiş güzergâhındaki mayınların temizlendiğini ve Hürmüz'ün açık olduğunu savunuyor.
İran ise bu görüşe karşı çıkıyor.
Tahran yönetimi, boğazın normal trafiğe açılması için ABD'nin İran limanlarına uyguladığını söylediği ablukayı kaldırması, ekonomik yaptırımların sona erdirilmesi ve tazminat gibi şartların karşılanmasını talep ediyor. İran ve Umman arasında yeni bir deniz koridoru oluşturulması üzerinde de görüşmeler yürütülüyor.
Dolayısıyla Hürmüz'deki kriz yalnızca askeri değil; diplomatik ve ekonomik pazarlığın da merkezinde bulunuyor.
Petrol yeniden 90 doların üzerine çıktı
Yeni saldırılar enerji piyasalarını da hızla etkiledi.
ABD'nin Larak saldırısının ardından Brent petrol yüzde 2'nin üzerinde yükselerek 90 doların üzerine çıktı. Reuters'ın son piyasa verilerinde Brent yaklaşık 90,31 dolar seviyesine yükselirken ABD tipi ham petrol 85 doların üzerine çıktı.
Hürmüz'deki gemi trafiğinin normale dönememesi, petrol ve LNG arzına ilişkin endişelerin sürmesine neden oluyor.
Trump'tan dikkat çeken Kharg Adası açıklaması
ABD Başkanı Donald Trump ise gerilimi daha da artırabilecek bir açıklama yaptı.
Trump, İran'ın petrol ihracatı açısından kritik öneme sahip Kharg Adası'nın ağır saldırı altında olduğunu öne sürdü. Ancak bu iddiayı destekleyen bağımsız kanıt henüz bulunmuyor.
Reuters, Trump'ın paylaşımında kullandığı patlama görüntülerinin büyük olasılıkla yapay zekâ ile oluşturulduğunu ve ABD Savunma Bakanlığı ya da İran tarafından Kharg'a yönelik bir saldırının doğrulanmadığını bildirdi.
ABD ekonomik baskıyı da artırıyor
Askeri hareketliliğin yanında Washington ekonomik baskıyı da büyütmeye hazırlanıyor.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, İran'a karşı yeni ikincil yaptırımların haftalık olarak açıklanabileceğini söyledi. İlk aşamada İran'la finansal işlemler gerçekleştirdiği belirtilen bankaların hedef alınması planlanıyor.
Bu durum Washington'ın İran üzerinde aynı anda hem askeri hem ekonomik baskı kurmaya çalıştığını gösteriyor.
Bölgede yeni saldırı riski yükseldi
Son gelişmeler, haftalardır görece sakin seyreden ABD-İran çatışmasının yeniden kritik bir aşamaya geçtiğini gösteriyor.
ABD'nin Larak operasyonuna İran'ın Ürdün'deki ABD hedeflerine balistik füzelerle karşılık vermesi ve ardından BAE'deki Al Minhad Üssü'nü İHA'larla hedef aldığını açıklaması, çatışmanın coğrafi alanını genişletti.
