Zona: Ağrılı ve Ciddi Bir Deri Hastalığı
Suçiçeği virüsünün (Varisella Zoster) neden olduğu Zona, özellikle 50 yaş ve üzeri kişileri etkileyen ciddi bir cilt hastalığıdır. Ağır kızarıklıklar şeklinde kendini gösterir ve sadece cildi değil sinirleri de etkiler. Son 10 yılda ülkemizde zona görülme sıklığı yaklaşık 2 kat artmıştır.
Vücudun Her Yerinde Ortaya Çıkabilir
Zona, vücudun herhangi bir noktasında ortaya çıkabilir. Ancak çoğunlukla gövdenin sol ya da sağ tarafını tekli kabarcık şeridi şeklinde sararak dayanılmaz ağrılara neden olur.
Her 3 Erişkinden 1'i Zona Geçirecek
40 yaşından büyük erişkinlerin yaklaşık %99,5'i suçiçeği virüsünü taşır. Bu erişkinlerin her 3'ünden birinin yaşamı boyunca zona hastalığına yakalanacağı tahmin edilmektedir. Zona sırasında veya sonrasında oluşan ağrılar aylarca hatta yıllarca sürebilir ve yaşam kalitesini ciddi şekilde düşürebilir.
Kimler Risk Altında?
- 50 yaş üstü bireyler
- Diyabet ve kalp-damar hastaları
- Astım ve KOAH hastaları
- Kronik böbrek hastaları
- Otoimmün hastaları (Romatoid Artrit, Multipl Skleroz (MS))
- Ülseratif kolit hastaları
- Crohn ve çölyak gibi bağırsak hastaları
- Sedef (psöriasis) hastaları
- Pemfigus vulgaris, vitiligo gibi cilt hastaları
- Graves ve Hashimato hastaları
- Kanser tedavisi gören ve savunma mekanizmaları zayıflamış kişiler
Zona Belirtileri
- Ağrı (genellikle vücudun bir tarafında)
- Kaşıntılı, yanan ve acıtan kabarcıklı döküntüler
Özellikle kulağa yakın bölgede oluşan zona, işitme kaybı ve yüz kaslarında güçsüzlük gibi komplikasyonlara neden olabilir. Gözde meydana gelen zona ise görme kaybına yol açabilecek kadar ciddi olabilir.
Uykusuz Geçen Geceler
Zona sadece döküntülerle sınırlı bir hastalık değildir. Hastalık sırasında veya sonrasında oluşan ağrılar aylarca hatta yıllarca sürebilir ve yaşam kalitesini ciddi şekilde düşürebilir. Bazı hastalarda dokunmaya karşı aşırı duyarlılık ve sürekli yanma hissi iyileşme döneminde bile devam eder. Gece uykusundan uyandıran ağrılar nedeniyle hastaların yaşamları sorunlu hale gelir.
Zona Bulaşıcı mıdır?
Zona özellikle deri üzerindeki açık yaralarla temas nedeniyle bulaşıcıdır. Bu nedenle zona olan kişilerin bu dönemde bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerden uzak durmaları önerilir.
Zona Ağrılarından Korunmak
Zonanın en etkili korunma yollarından biri aşı olmaktır. 2006 yılında geliştirilen Rekombinant Zona aşısı, %95'ten fazla koruyuculuğu ile Türkiye'de de uygulanmaktadır. İki doz olarak yapılan bu aşı, zona hastalığının oluşumunu büyük ölçüde engeller ve eğer kişi hastalığa yakalanırsa hastalığın şiddetini azaltır ve ağrı oluşumunu önlemeye yardımcı olur. Aşı özellikle 50 yaş ve üzeri bireyler için yaşam kalitesini koruma adına çok önemlidir.
İlk 72 Saat Kritik
Zona tedavisinde erken tanı çok önemlidir. Hastalık belirtileri fark edildiğinde, ilk 72 saat içinde doktora başvurulması durumunda antiviral tedavilerle hastalığın seyrinin hafifletilmesi mümkündür. Ayrıca kanıtları zayıf olsa da B vitamini, ağrı kesiciler ve cilt üzerine sürülen ilaç tedavileriyle hastalığın ağrı şiddetinin kontrol altına alınmaya çalışılmaktadır.
