Savaşın giderek tırmandığı bir dönemde ABD basını, Rusya’nın Orta Doğu’daki Amerikan savaş gemileri ve uçaklarının konumlarını içeren istihbaratı İran’a sağladığını öne sürdü. Yani Moskova, Tahran’a doğrudan silah değil ama Amerikan hedeflerini vurabilmesi için “hedefleme istihbaratı” veriyor.
İddia doğru ise Rusya’nın İran’a sağladığı bu hedefleme istihbaratı tam olarak ne anlama geliyor? Haberdeki en kritik vurgulardan biri ise; “ABD’nin önemli rakiplerinden birinin savaşa dolaylı katılımına dair ilk işaret…” Bu istihbarat paylaşımı, Washington ile Moskova’yı Orta Doğu üzerinden doğrudan karşı karşıya getirir mi? Washington, Rusya’nın doğrudan sahaya bu şekilde müdahil olmasına ne yanıt verir? Putin’in savaşa dolaylı yoldan müdahil olmasının arkasındaki asıl stratejik hesap nedir? Uzman isimler yanıtladı;
CNN TÜRK Dış Haberler Editörü Enver Kaptantoğlu: “Haberin önemli noktalarını ben not aldım. ‘İran’a istihbaratı Rusya sağlıyor.’ diyor. Detayına baktığımızda hedefleme bilgileri Orta Doğu’daki Amerikan savaş gemileri ve uçaklarının konumlarını içeriyor. Washington Post’un iddiasına göre Amerikan askeri varlıklarının konumunu aktarıyor İran’a diyor.”
CNN TÜRK Dış Haberler Editörü Enver Kaptantoğlu:
ÇİN YARDIMCI OLMUYOR, RUSYA DEVREDE
Haberin ilerleyen safhalarında Çin’in İran’a yardım ediyor gibi gözükmediği yorumunda bulunuyor. Bu yüzden Rusya’nın devrede olduğunu belirtiyor. Şöyle de bir paragraf ayırmış Washington Post Gazetesi haberinin devamında. Önemli bir nokta:
“Analistler, istihbarat paylaşımının komuta ve kontrol altyapısı, radarlar ve Kuveyt’te altı askerin öldürüldüğü geçici yapılar da dahil olmak üzere İran’ın Amerikan güçlerine yönelik saldırılarının modeline uyduğunu söylüyor.”
KOMUTA-KONTROL ALTYAPISI VE KUVEYT DETAYI
Satır arasında önemli bilgiler var. Komuta kontrol altyapısı derken özellikle Bahreyn ve Katar’daki üslerden bahsediliyor ki burada Katar’da bütün bölgeyi izlediği radar var. Amerika’nın en büyük komuta kontrol merkezi de Bahreyn’de. Bütün bölgeyi kontrol ettiği.
“Kuveyt’te altı askerin öldürüldüğü” diyor ki, altı Amerikan askerinin nerede öldürüldüğünü bugüne kadar biz bilmiyorduk. Bölge ülkelerine yapılan saldırılarda öldürüldüğü haberini vermiştik ama neresi olduğunu bilmiyorduk. Washington Post bunun Kuveyt’te olduğunu söylüyor ki Kuveyt’te üç Amerikan savaş uçağı da F-15’lerde dost ateşinde yanlışlıkla vurulmuştu.
UZMANLAR: İRAN UYDU KAPASİTESİNE SAHİP DEĞİL
Bu iddiaları desteklemek için bazı uzmanların görüşlerine de yer veriyor Washington Post. O uzmanlardan bir tanesi Dara Mesikot, hatta kendisi Rus ordusu uzmanı. Diyor ki:
“İran’ın yalnızca birkaç askeri sınıf uydusu var. Kendi uydu ağına sahip bile değil. Yani bu istihbaratı kendi imkânlarıyla elde edecek düzeyde değil İran.” Dolayısıyla böyle bir dış yardım ile istihbarat yardımı alabilir iddiasında bulunuyor Washington Post Gazetesi.
Dediğim gibi özellikle komuta kontrol, radar merkezlerine dikkat çekiliyor ve 6 Amerikan askerinin Kuveyt’te öldürülmesi öne çıkan unsurlar haberde.
SEÇİCİ BİR İSTİHBARAT HATTI DESTEĞİ
SETA Dış Politika Araştırmacısı Dr. Tunç Demitaş: “Rusya için aslında sınırlı, daha çok seçici bir istihbarat hattı desteği iddiası gündemde. Daha yoğun ve güçlü bir şekilde var diyebiliriz. Çin için zaten bu tarz iddialar son 2–3 gündür özellikle bulunuyordu. Navigasyonda doğrudan savunma istihbaratı veriyor iddiası var ama aynı netlikte doğrulanmış değil.
SETA Dış Politika Araştırmacısı Dr. Tunç Demitaş:
Doğrulanmayan iddialar üzerinden yorum yapmak ne kadar sağlıklı olur bilmiyorum ama şimdi burada kanıt eşiğine ihtiyacımız var. Stratejik olarak iki ülkenin de özellikle İran’la istihbarat, uydu veya teknik alanlarda işbirliği kapasitesi elbette mevcut.”
“SAVAŞ GEMİLERİNİN ANLIK KONUMLARI SAHADA FARK YARATIR”
Washington Post burada iddialarını ABD’li yetkililere dayandırıyor. Rusya’nın İran’a Orta Doğu’daki ABD askeri varlıklarının özellikle uçak gemileri gibi konumlarının istihbaratını sağladığını söylüyor. Kremlin’in açıklamasında da bu iddia ile ilgili İran’dan askeri destek talebi gelmediği belirtilmişti. Hiçbir temas olmadığını söyleyemeyiz belki ama bu anlamda resmi olarak askeri yardım iddialarını net şekilde reddediyorlar.
Tabii burada hedef bilgisi, konum istihbaratı gibi iddiaların ciddi kaynaklarda yer alması bu iddianın gerçek olabileceğini karşımıza çıkarıyor. Ama doğrulama gerekiyor.
SAHADA NASIL BİR FARK YARATATIR?
Doğrudan hedef alma noktasında bir etki oluşturabilir. Bunun maliyetini hem ABD açısından hem İran açısından okumak gerekir. ABD savaş gemisinin hedef alınması senaryosunda bunun ekonomik büyük bir maliyet yaratacağı açık. Aynı zamanda prestij kaybı da büyük olur ve bunun İran tarafında farklı bir yansıması söz konusu olur.
Ve böyle bir istihbarat desteği ortaya çıkarsa ve teyit edilirse, bu çatışmanın farklı coğrafyalarda etkilerinin görülmesi beklenebilir. Zaten son birkaç gündür böyle sinyaller geliyor. Bunun daha farklı boyutlarda ilerlemesi söz konusu olabilir.
Petrol fiyatlarında ‘savaş’ sıçraması! Çatışmaların 7. gününde iki yılın zirvesi!
Orta Doğu karışık, Kim füze testinde! Dev savaş gemisinden fırlatıldı…
ÖZEL | İran, neden savaş oyununu Hürmüz’de kuruyor? Petrol ve ticaretten daha önemli bir şey var
Çinli akademisyenden ABD ve İsrail’e kötü haber: İRAN TERS KÖŞE YAPTI!
İran’a yönelik saldırılar ne kadar sürecek? İsrail basını tarih verdi
Trump’ın tehdidine İspanya’dan “savaşa hayır” yanıtı! Sanchez: Suç ortağı olmayacağız…
