Kanserle mücadelede ezberleri bozabilecek yeni bir gelişme yaşandı. Oxford Üniversitesi ile biyoteknoloji şirketi Moderna’nın ortak çalışması sonucu geliştirilen deneysel mRNA aşısı, bazı kanser türlerini ortaya çıkmadan önce engellemeyi hedefliyor. İlk insan denemelerinin bu yaz başlaması planlanırken, araştırmacılar çalışmanın kanser önleme alanında yeni bir dönemin kapısını aralayabileceğini belirtiyor.
Aşı, özellikle kalıtsal olarak yüksek kanser riski taşıyan bireylerde bağırsak ve yumurtalık kanserinin oluşumunu önlemeye odaklanıyor. Uzmanlar, başarılı sonuçlar alınması halinde yöntemin farklı kanser türlerine de uyarlanabileceğini ifade ediyor.
ÇALIŞMANIN ODAĞINDA LYNCH SENDROMU BULUNUYOR
Araştırmanın merkezinde, kalıtsal bir genetik bozukluk olan Lynch sendromu yer alıyor. DNA hasarlarını onarmakla görevli genlerdeki mutasyonlardan kaynaklanan bu durum, kişilerin yaşam boyu çeşitli kanser türlerine yakalanma riskini ciddi ölçüde artırıyor.
Uzmanlara göre Lynch sendromuna sahip kişilerde bağırsak kanseri riski oldukça yüksek seviyelere ulaşabiliyor. Bunun yanında rahim, yumurtalık, mide ve pankreas kanseri gibi hastalıkların görülme olasılığı da genel nüfusa kıyasla daha fazla.
İngiltere’de yaklaşık her 300 kişiden birinde görüldüğü tahmin edilen sendromun en dikkat çekici yönlerinden biri ise birçok kişinin taşıdığı riskten habersiz olması. Araştırmacılar, bu nedenle erken koruyucu yöntemlerin kritik önem taşıdığı görüşünde.
Oxford Üniversitesi ve Moderna’nın geliştirdiği yeni mRNA aşısı, bazı kanser türlerini ortaya çıkmadan önce önlemeyi hedefliyor. (Fotoğraf: A Haber Foto Arşiv)
MRNA TEKNOLOJİSİ BU KEZ KANSERİ ÖNLEMEK İÇİN KULLANILACAK
Covid-19 salgını döneminde geliştirilen aşılarda kullanılan mRNA teknolojisi, bu kez enfeksiyonlarla değil kanserle mücadelede devreye giriyor.
Yeni aşı, bağışıklık sistemine belirli genetik talimatlar göndererek vücudun anormal hücreleri daha erken tanımasını amaçlıyor. Böylece kansere dönüşme potansiyeli taşıyan hücresel değişimlerin erken aşamada tespit edilmesi ve ortadan kaldırılması hedefleniyor.
Araştırma ekibi, aşının bağışıklık sistemini adeta önceden eğiterek olası tehditlere karşı hazırlıklı hale getirdiğini belirtiyor.
KANSER HÜCRELERİ OLUŞMADAN HAREKETE GEÇMESİ AMAÇLANIYOR
Geleneksel kanser tedavileri genellikle hastalık ortaya çıktıktan sonra uygulanıyor. Yeni geliştirilen aşının en önemli farkı ise kanser gelişmeden önce koruma sağlamayı hedeflemesi.
Bilim insanları, Lynch sendromunun neden olduğu hücresel bozulmaları erken evrede yakalayarak bağışıklık sisteminin müdahale etmesini sağlamayı amaçlıyor. Böylece hastalığın klinik olarak ortaya çıkmasının önüne geçilebileceği düşünülüyor.
Aşının etkinliğini sürdürmesi için ilerleyen yıllarda belirli aralıklarla hatırlatma dozlarının uygulanabileceği de değerlendiriliyor.
Kanserle mücadelede yeni dönem başlayabilir; deneysel mRNA aşısının ilk insan denemeleri bu yaz yapılacak. (Fotoğraf: A Haber Foto Arşiv)
İLK SONUÇLAR GELECEK YILLARDA NETLEŞECEK
Bu yaz başlayacak ilk aşama çalışmalarda aşının güvenliği ve uygun doz seviyeleri test edilecek. Araştırmanın sonraki aşamalarında ise daha geniş katılımlı klinik çalışmalar yürütülmesi planlanıyor.
Bilim insanları, ikinci faz çalışmaların 2027 yılında daha kapsamlı şekilde sürdürülmesini öngörüyor. Araştırmacılar ayrıca yöntemin yalnızca yüksek risk grubunu korumakla kalmayıp, daha önce kanser tedavisi görmüş kişilerde hastalığın yeniden ortaya çıkmasını önlemede de kullanılabileceğini düşünüyor.
KANSER AŞILARINDA YENİ BİR DÖNEMİN KAPISI ARALANABİLİR
Uzmanlara göre bu çalışmadan elde edilecek veriler, gelecekte yalnızca genetik risk taşıyan bireyler için değil, daha yaygın görülen farklı kanser türleri için de koruyucu aşıların geliştirilmesine zemin hazırlayabilir.
Henüz araştırma aşamasında olsa da bilim dünyası, mRNA teknolojisinin kanserle mücadelede yeni ve güçlü bir araç haline gelebileceği görüşünde birleşiyor.
