Enerji altyapısına sahip araziler yatırımcıların odağına girerken, artan talep arazi fiyatlarını yükseltti, şebeke bağlantısı başvurularında tıkanıklık yarattı ve "zombi projeler" tartışmasını beraberinde getirdi.
İngiltere’nin kuzeydoğusunda kimya sanayisinin gerilemesiyle atıl kalan araziler, yapay zekâ yatırımlarıyla yeniden değer kazanıyor. Enerji santralleri, su kaynakları ve mevcut şebeke bağlantılarıyla öne çıkan bu alanlar, son teknoloji veri merkezi kampüsleri için uygun altyapı sunuyor. Teesside’daki Wilton International sahasının sahipleri bu potansiyeli değerlendirmeyi hedeflerken, benzer girişimler ülke genelinde hız kazanıyor.
Britanya genelinde sanayi sahası sahipleri, spekülatif yatırımcılar, gayrimenkul geliştiricileri ve çiftçiler, teknoloji devlerinin yapay zekâ veri merkezlerine yapmayı planladığı milyarlarca dolarlık yatırımlardan pay almak amacıyla arazilerini dönüştürmeye çalışıyor. İnşaat analiz şirketi Barbour ABI verilerine göre, kullanılmayan otomobil fabrikaları, eski boya tesisleri, kapatılmış oteller ve perakende alanları dahil olmak üzere 119 veri merkezi projesi için başvuru yapıldı.
Sektördeki hareketlilik, geçen yıl Kral Charles’ın ev sahipliğinde düzenlenen ve ABD Başkanı Donald Trump ile Google, Microsoft ve Nvidia gibi teknoloji şirketlerinin yöneticilerinin katıldığı toplantının ardından ivme kazandı. Söz konusu şirketler, Britanya’nın dijital altyapısına milyarlarca dolarlık yatırım taahhüdünde bulundu.
Yapay zekâ odaklı yatırımlar, veri merkezi projeleri etrafında yeni bir sektör oluştururken arazi değerlerinde önemli artışlara yol açtı. Aynı zamanda şebeke bağlantısı başvurularında yoğunluk oluştu. Veri merkezi operatörleri, danışmanlar ve yatırımcılarla yapılan görüşmeler, bu talep artışının sistemde ciddi bir tıkanıklık yarattığını ortaya koyuyor.
Gayrimenkul danışmanlık firması Bidwells’tan Andrew Groves, “Son birkaç yılda, özellikle yapay zekâ kaynaklı talep büyük ölçüde arttı. Spekülatörler bunu daha yüksek getiri fırsatı olarak değerlendiriyor” dedi.
Finans sektörü için veri merkezlerinin yakınlığı hız açısından kritik önem taşırken, yapay zekâ uygulamalarında temel gereksinim işlem gücü olarak öne çıkıyor. Bu durum, veri merkezlerinin daha uzak ve düşük maliyetli bölgelerde kurulabilmesine imkân tanıyor. Böylece Londra dışındaki sanayi alanları yeniden cazip hale gelirken, kırsal bölgelerdeki arazi sahipleri de alternatif gelir fırsatlarına yöneliyor.
"ENERJİYE SAHİP ARAZİ" KAVRAMI ÖNE ÇIKIYOR
Wilton sahası bu dönüşümün dikkat çeken örneklerinden biri olarak öne çıkıyor. Ana hissedarı Sembcorp UK, petrokimya sektöründeki gerileme sonrası elinde kalan arazi ve enerji kapasitesini veri merkezi projeleri için değerlendirmeyi planlıyor. “Enerjiye sahip arazi” olarak adlandırılan bu tür alanlar, kendi enerji üretimine sahip olmaları veya yüksek gerilim şebekesine bağlı olmaları nedeniyle yatırımcıların ilgisini çekiyor.
Sembcorp UK, veri merkezi geliştiricisi Digital Reef ile iş birliği yaparak Amazon, Apple, Google, Meta ve Microsoft gibi yüksek kapasiteli bulut hizmeti sağlayıcılarını bölgeye çekmeyi hedefliyor. Şirketin Üst Yöneticisi Mike Patrick, projenin istihdam yaratmayı ve bölgeye yeniden yatırım çekmeyi amaçladığını belirtti.
Ancak veri merkezi yatırımları için uygun enerji altyapısına sahip olmayan çok sayıda proje de bulunuyor. Bu durum, şebeke bağlantısı başvurularında büyük artışa yol açtı. Artan taleple birlikte bağlantı bekleme süreleri 12 ila 15 yıla kadar uzadı.
Britanya Enerji Bakanlığı, 2025’in ilk yarısında bağlantı taleplerinin yüzde 460 arttığını açıkladı. Yüksek gerilim şebekesi için 96 gigavat, yerel şebekeler için ise 29 gigavatlık yeni talep oluştu. Ülkenin toplam üretim kapasitesinin yaklaşık 72 gigavat olduğu, geçen yılki en yüksek talebin ise 46 gigavatın altında kaldığı belirtiliyor.
Ulusal Enerji Sistem Operatörü (NESO), Mart ayında yaptığı açıklamada, ana bağlantı kuyruğunda yaklaşık 50 gigavat kapasiteye karşılık gelen 140 veri merkezi projesi bulunduğunu bildirdi. Kurum, spekülatif başvuruların gerçekçi projeleri geciktirdiğini ve enerji dönüşümünü olumsuz etkilediğini vurguladı.
Planlama izni, enerji bağlantısı veya kesin bir kullanıcıya sahip olmayan projeler “zombi projeler” olarak tanımlanıyor ve sistemde tıkanıklığa neden oluyor. JLL şirketinden Tom Glover, çok sayıda yatırımcının yalnızca araziye enerji bağlantısı sağlamak amacıyla spekülatif girişimlerde bulunduğunu ifade etti.








