Türkiye’de dar gelirli ailelere yönelik sosyal yardım sisteminde yeni bir dönem hazırlanıyor. Kamuoyunda “vatandaşlık maaşı” olarak bilinen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi, hanelerin gelir durumuna göre desteklenmesini öngören yeni nesil sosyal yardım modeli olarak hayata geçiriliyor.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın açıklamalarına göre sistemin pilot çalışmaları 2026 yılında başladı. Mevzuat ve uygulama hazırlıklarının tamamlanmasının ardından modelin 2027 yılında Türkiye genelinde yaygınlaştırılması hedefleniyor.
Vatandaşlık maaşı nedir?
Yeni sistemin temelinde herkese aynı miktarda ödeme yapılması yerine, hanenin ekonomik ve sosyal koşullarının birlikte değerlendirilmesi bulunuyor.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş’ın verdiği bilgilere göre amaç, belirli hanelerin gelirini tespit edilecek eşik gelir seviyesine kadar desteklemek.
Bu nedenle “vatandaşlık maaşı” ifadesi sistemin herkese koşulsuz olarak aylık bağlanacağı anlamına gelmiyor. Destekten yararlanacak hanelerin gelir düzeyi ve aile yapısı dikkate alınacak.
Destek miktarı her aile için aynı olmayacak
Planlanan modelin en dikkat çeken özelliklerinden biri, ödemelerin sabit bir tutardan oluşmaması.
Hanenin toplam ekonomik durumu değerlendirilecek ve gerekli şartların sağlanması halinde gelir seviyesinin belirlenen eşiğe yaklaştırılması için destek sağlanacak.
Değerlendirmede yalnızca mevcut gelir değil; hanedeki çocuk sayısı, anne ve babanın durumu, engellilik, yaşlılık ve diğer sosyal göstergelerin de hesaba katılması planlanıyor.
Bu nedenle sistem kapsamında alınabilecek aylık ödeme miktarına ilişkin şu aşamada herkes için geçerli tek bir rakam açıklanmış değil.
2027 yılında Türkiye genelinde uygulanması hedefleniyor
Sistemin takvimine ilişkin en önemli açıklama Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’ndan geldi.
Bakan Göktaş, yaklaşık iki yıldır üzerinde çalışılan modelin pilot uygulamalarının başlatıldığını belirterek 2027 yılında bütün Türkiye’ye yaygınlaştırılmasının hedeflendiğini açıkladı. Bakanlığın 2026 bütçesine ilişkin resmi açıklamasında da sistemin 2027’de ülke genelinde uygulanmasının planlandığı belirtiliyor.
Dolayısıyla sistemin sıfırdan 2027’de başlamasından ziyade, 2026’daki pilot aşamanın ardından 2027’de ülke çapında yaygınlaşması öngörülüyor.
Sadece para desteği verilmeyecek
Yeni sosyal destek modelinin bir diğer önemli ayağını istihdam oluşturacak.
Bakanlık, çalışabilecek durumda olan vatandaşların yalnızca sosyal yardımlarla desteklenmesi yerine iş gücü piyasasına katılımlarının da teşvik edilmesini amaçlıyor. Bakan Göktaş, sistemin sadece gelir desteği sağlamayacağını, istihdam odaklı uygulamaların da modelin içerisinde yer alacağını açıkladı.
2026 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı’nda da sosyal yardım sisteminin aile odaklı ve bütünleşik bir yapıya dönüştürülmesi, ayrıca fert başına asgari gelir güvencesi sağlayacak şekilde yeniden kurgulanması hedefleniyor.
Vatandaşlık maaşı için kimler başvurabilecek?
Sistemin kesin başvuru şartları henüz kamuoyuna açıklanmış değil. Gelir sınırının kaç lira olacağı, mal varlığının hesaplamaya nasıl dahil edileceği, başvuruların e-Devlet üzerinden yapılıp yapılmayacağı ve ödemelerin hangi tarihlerde gerçekleştirileceği gibi ayrıntıların hazırlanacak mevzuatla netleşmesi bekleniyor.
Bu nedenle sosyal medyada veya çeşitli internet sitelerinde yer alan “şu kadar TL vatandaşlık maaşı verilecek” şeklindeki rakamlar, resmi düzenleme yayımlanmadan kesinleşmiş ödeme tutarı olarak değerlendirilmemeli.
Bakanlık, Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi için mevzuat çalışmalarının sürdüğünü ve ayrıntıların tamamlandıktan sonra kamuoyuna açıklanacağını bildirdi.
