Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması 2023: Yoksulluk ve Yaşam Koşulları

Yoksulluk Oranları

Eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert gelirinin yüzde 50'si dikkate alınarak belirlenen yoksulluk sınırı dikkate alındığında, yoksulluk oranı 2023 yılında %13,5 oldu. Bu oran bir önceki yıla göre %0,9 oranında azalış gösterdi.

Diğer yoksulluk sınırlarına göre hesaplanan yoksulluk oranları da azaldı. Medyan gelirin %60'ı dikkate alınarak hesaplanan yoksulluk oranı %21,3 olurken, %40'ı dikkate alınarak hesaplanan oran %7,0'e, %70'i dikkate alınarak hesaplanan oran ise %29,0'a düştü.

Birden fazla kişiden oluşan hanelerde yoksulluk oranı %7,7, tek kişilik hanelerde %7,3 oldu. En az bir çekirdek aile ve diğer kişilerden oluşan hanelerdeki yoksulluk oranı %17,0'e, tek çekirdek aileden oluşan hanelerdeki yoksulluk oranı ise %13,3'e geriledi.

Eğitim düzeyine göre yoksulluk oranlarında da farklılıklar görüldü. Okur-yazar olmayanlar arasında %25,4 yoksulluk oranı varken, bir okul bitirmeyenler arasında %23,6, lise altı eğitimliler arasında %13,6, lise ve dengi okul mezunları arasında %7,2, yükseköğretim mezunları arasında ise %2,7 yoksulluk oranı tespit edildi.

Maddi ve Sosyal Yoksunluk

Maddi ve sosyal yoksunluk oranı, on üç maddeye göre hesaplanıyor. Bu on üç maddeyi en az yedisini karşılayamayanların oranı 2022 yılında %16,6 iken 2023 yılında %14,4'e düştü.

Sürekli Yoksulluk

Sürekli yoksulluk oranı, son yıl ve önceki üç yıldan en az ikisinde yoksul olanları kapsıyor. Bu orana göre, sürekli yoksulluk oranı 2023 yılında bir önceki yıla göre %1 azalarak %13 oldu.

Yoksulluk veya Sosyal Dışlanma Riski

Göreli yoksulluk, maddi ve sosyal yoksunluk ve düşük iş yoğunluğu göstergelerinden en az birinden yoksun olanlar yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında sayılıyor. Bu riskin altında olanların oranı %30,7 olarak hesaplandı.

Konut Koşulları

Kendine ait bir konutta yaşayanların oranı %56,2 oldu. Kirada oturanların oranı %27,8, lojmanda oturanların oranı %0,9, kendi konutunda oturmayıp kira ödemeyenlerin oranı %15,1 olarak gerçekleşti.

En sık karşılaşılan konut sorunu, izolasyondan dolayı ısınma problemi oldu (%32,6). Sızdıran çatı, nemli duvarlar gibi sorunlar %32,0, hava kirliliği gibi çevresel sorunlar ise %19,8 oranında görüldü.

Borçluluk

Geçen yıla göre konut alımı ve masrafları dışındaki borç veya taksit ödemeleri olanların oranı %58,0 oldu. Bu ödemeler, %14,9'una çok yük getirirken, %5,7'sine yük getirmedi.

Konut masraflarını çok yük getiren hanelerin oranı %0,3 oranında artış göstererek %17,5 oldu. Bu masrafları biraz yük getiren hanelerin oranı %8,8 oranında artarak %66,5'e yükseldi. Konut masraflarını yük getirmediğini belirten hanelerin oranı ise %9,2 oranında azalarak %15,9'a düştü.

Ekonomik Zorluklar

Hanelerin %58,8'i evden uzakta bir haftalık tatil masraflarını, %39,2'si et, tavuk veya balık içeren yemek masraflarını, %31,8'i beklenmedik harcamaları, %19,5'i evin ısınma ihtiyacını, %64,2'si eskimiş mobilyaların yenilenmesini ekonomik olarak karşılayamadığını belirtti.