Telegram'ın milyarder kurucusu Pavel Durov, Rusya'nın VPN servislerini bloke etme girişimlerinin yurtiçi ödeme sistemlerinde büyük bir arızaya yol açtığını belirterek, "Engelleme çabaları devasa bir bankacılık çöküşünü tetikledi" dedi. On milyonlarca Rus vatandaşının "Dijital Direniş"e katıldığını ifade eden Durov, nakit paranın kısa süreliğine tek ödeme yöntemi haline geldiğini vurguladı. Moskova metrosu turnikeleri ücretsiz açmak zorunda kalırken, bazı işletmeler nakit ödeme talep etti.
Dijital dünyada güvenlik endişeleri giderek artarken, hükümetlerin internet erişimini sınırlama, VPN ve mesajlaşma uygulamalarını engelleme gibi dış müdahalelere yönelik adımları, hem kişisel özgürlükleri hem de günlük hayatı derinden etkiliyor. Özellikle çatışma dönemlerinde bu tür kısıtlamalar sıkça gündeme geliyor. Rusya’da da benzer bir tablo ortaya çıktı. Telegram’ın kurucusu Pavel Durov, Cumartesi günü yaptığı açıklamada, Rusya’nın VPN engelleme girişimlerinin ülke çapında bir ödeme sistemi krizine neden olduğunu duyurdu.
RUSYA’NIN ‘BÜYÜK BASKI’ OPERASYONU
Rusya, son dönemde mobil interneti defalarca yavaşlatıp kesmiş, kitlesel iletişim araçlarını kontrol etme yetkisini genişletmiş ve mesajlaşma servisleri ile VPN’leri hedef alan yoğun bir kısıtlama kampanyası yürütmüştü. Diplomatların “büyük crackdown” (büyük baskı) olarak nitelendirdiği bu operasyonlar, Ukrayna ile süren çatışma nedeniyle “güvenlik” gerekçesiyle savunuluyor. Cuma günü yaşanan ve henüz tam olarak açıklanamayan teknik arıza, alışveriş yapan vatandaşları, toplu taşıma kullanıcılarını ve günlük hayatı olumsuz etkiledi. Moskova metrosu ödeme olmadan turnikeleri açmak zorunda kalırken, bazı hayvanat bahçeleri ziyaretçilerden nakit para istemek durumunda kaldı.
DUROV’DAN ‘DİJİTAL DİRENİŞ’ ÇAĞRISI
Telegram üzerinden yaptığı paylaşımda Durov şu ifadeleri kullandı: “Engelleme girişimleri devasa bir bankacılık başarısızlığını tetikledi. Nakit para, dün ülke genelinde kısa süreliğine tek ödeme yöntemi haline geldi.”
Ardından Rus halkına seslenerek, “Dijital Direniş’e hoş geldiniz, Rus kardeşlerim ve kız kardeşlerim. Tüm ulus şimdi bu saçma kısıtlamaları aşmak için harekete geçti” dedi. Durov, Rusya’da Telegram’ın yasaklanmasına rağmen 65 milyon Rus’un her gün VPN aracılığıyla uygulamayı kullandığını da hatırlattı.
Rusya’nın en büyük bankası Sberbank, Cuma günkü sorunu “teknik arıza” olarak nitelendirdi ancak detay vermedi. Bazı Rus medya kuruluşları, arızanın devlet kaynaklı VPN ve site engellemelerinden kaynaklandığına dair haberleri sonradan yayından kaldırdı.
GÜVENLİK GEREKÇESİ VE TELEGRAM’A YÖNELİK İDDİALAR
Rus yetkililer, VPN’ler ile WhatsApp ve Telegram gibi mesajlaşma uygulamalarına yönelik kısıtlamaları ulusal güvenlik nedeniyle zorunlu görüyor. Moskova, Ukrayna’dan gelen saldırılar ile Batı istihbaratının sabotaj girişimlerini gerekçe gösteriyor. Telegram’ın 1 milyardan fazla aktif kullanıcısı bulunmasına rağmen Rusya’da yavaşlatıldığı ve Durov hakkında “terör faaliyetlerine yardım” suçlamasıyla soruşturma açıldığı biliniyor. Yetkililer, uygulamanın Ukrayna ve NATO istihbaratı tarafından ele geçirildiğini iddia ediyor. Telegram ise bu iddiaları reddederek, Moskova’nın Rusları devlet destekli MAX adlı mesajlaşma uygulamasına yönlendirmeye çalıştığını belirtiyor. Okul ve üniversitelerde MAX kullanımının teşvik edilmesi de toplumda tepki çekti.
KREMLİN’İN MAX UYGULAMASI VE TOPLUMSAL RAHATSIZLIK
Kremlin’in MAX uygulamasını öne çıkarması, özellikle teknolojiye alışkın kesimler arasında huzursuzluk yarattı. Durov’un “tüm ulus mobilize oldu” vurgusu, devlet baskısına karşı dijital direnişin yaygınlaştığını gösteriyor.
Adana'da toz taşınımı böyle görüntülendi
Libya üzerinden kuvvetli rüzgarla birlikte Türkiye'ye giriş yapan toz fırtınası Adana'da etkili oldu.
