Osmangazi Belediyesi, Bursa’nın köklü ipekçilik mirasını geleceğin kültür ve sanat yaşamıyla buluşturmak amacıyla Romangal Katılımcı Yönetişim Projesi’ni başlattı. Tarihi Romangal İpek Fabrikası’nın özgün kimliği korunarak yeniden işlevlendirilmesini hedefleyen proje kapsamında yapı; sanat ve zanaat atölyeleri, sergiler, konserler, eğitim programları, gastronomi etkinlikleri ve topluluk buluşmalarına ev sahipliği yapan çok yönlü bir merkeze dönüştürülecek.
Osmangazi Belediyesi ile Ankara Aks Derneği ortaklığında yürütülen projenin tanıtım toplantısı, Tarihi Romangal İpek Fabrikası’nda gerçekleştirildi. Osmangazi Belediye Başkanı Erkan Aydın, İstanbul Kültür Sanat Vakfı (İKSV) Kültür Politikaları Çalışmaları Direktörü Özlem Ece, belediye başkan yardımcıları, meclis üyeleri, proje temsilcileri ve basın mensuplarının katıldığı toplantıda, tarihi yapının korunarak yeniden kent yaşamına kazandırılmasına yönelik hedefler ve çalışmalar ele alındı.
Bursa’nın üretim tarihine ve emek kültürüne tanıklık eden Romangal İpek Fabrikası, 1992 yılında faaliyetlerini sonlandırdı. Tarihi yapı, 2024 yılında Osmangazi Belediyesi tarafından kamulaştırıldı. İKSV’nin Avrupa Birliği desteğiyle yürüttüğü Ortaklaşa: Kültür, Diyalog ve Destek Programı kapsamında desteklenen projeyle fabrikanın tarihî dokusunun ve özgün kimliğinin korunması, aynı zamanda günümüzün kültür ve sanat ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde yeniden değerlendirilmesi amaçlanıyor.
Erkan Aydın: Kültürel etkinlikler için burası biçilmiş bir kaftan
Programın açılış konuşmasını yapan Osmangazi Belediye Başkanı Erkan Aydın, Romangal İpek Fabrikası’nın Bursa’nın sanayi ve emek tarihinde önemli bir yere sahip olduğunu belirterek yapının geçmişten geleceğe uzanan dönüşüm sürecine ilişkin bilgiler verdi.
Bursalıların “Kolsuz Faik Fabrikası” olarak bildiği tesisin 1862 yılından 1992 yılına kadar üretim faaliyetlerini sürdürdüğünü anlatan Aydın, fabrikanın yalnızca sanayi üretimiyle değil, çalışma hayatındaki gelişmelerle de hafızalarda yer edindiğini söyledi. Kadınların çalışma hayatına katılmasından sendikalaşmaya, kreş talebiyle gerçekleştirilen grevlerden iş yeri hekimliği kapsamında verilen ilk sağlık hizmetlerine kadar pek çok sürecin bu fabrikada yaşandığını ifade etti.
Tarihi fabrikada düzenledikleri etkinliklerde, geçmişte burada çalışmış ve emekli olmuş çok sayıda kadınla karşılaştıklarını dile getiren Başkan Aydın, kamulaştırma sürecini ve projenin hedeflerini şu sözlerle anlattı:
“Göreve geldikten 7 ay sonra burayı kamulaştırdık. Yaklaşık 10 dönümlük bir alan Osmangazi Belediyemizin mülküne geçti. İçerisinde 7-8 fabrikanın çeşitli üretim birimleri olan, coğrafi olarak dezavantajlı gibi görünse de devamlı büyüyerek bu 10 dönümlük alanda yıllarca üretim yapmış, Çin’den başlayıp İpek Yolu’nun son durağı olan Bursa’da ipekçiliğe çok büyük katkılarda bulunmuş bir fabrika.
Proje kapsamında sürdürülebilirlik çok önemli. Bursa’da tek bir devdah var, hala geleneksel yöntemle günde 10-12 kilometre koşarak iplik dokuyor. Şu an yaşayan miras listesinde ve belki de yakında devlet sanatçısı unvanını alacak. İnşallah burayı bitirdiğimizde onu da burada istihdam ederek geleneksel üretimin nasıl olduğunu yerli ve yabancı turistlere, misafirlerimize yaşatmak istiyoruz.
Her türlü kültürel etkinlikler, sempozyumlar, konserler, gastronomi alanındaki buluşmalar, hepsi için burası biçilmiş bir kaftan. Bursamızda en önemli endüstriyel miras listesine giren bir yer. Çalışma arkadaşlarımızın Milano Politeknik Üniversitesi (Politecnico di Milano) ile beraber yaptıkları master projesinde de 100 üzerinden 100 aldıkları çok güzel bir çalışma var. O da bizlere rehber oldu, neyi nerede planlayacağız derken 1 yıllık emeğin sonucu hazır. Bursa’mızda çok değerli bir kültür sanat ve yaşam merkezini hayata geçirme imkanı bulacağız.”
Romangal’ın sürdürülebilirliği hedefleniyor
Projenin yalnızca Avrupa Birliği kapsamında sağlanan destekle sınırlı kalmaması gerektiğine dikkat çeken Erkan Aydın, sürdürülebilirliğin önemini vurguladı. Proje için 110 bin avroluk destek sağlandığını belirten Aydın, tarihi yapının bundan sonraki süreçte de canlılığını korumasını ve İKSV’nin Bursa’daki kültür-sanat faaliyetleriyle bağlantılı biçimde sürekli etkinliklere ev sahipliği yapmasını istediklerini dile getirdi.
Yapının kültürel etkinlikler için elverişli olduğunu ifade eden Aydın, Anıtlar Kurulu ve diğer yasal süreçlerin tamamlanmasının ardından merkezin dönem sonuna kadar hayata geçirilmesini hedeflediklerini söyledi.
Aydın, “Anıtlar Kurulu ve yasal süreçleri de tamamladığımızda dönem sonuna kadar burayı da hayata geçirmek istiyoruz. 2 yıl önce bünyemize kattık, bir dönem içerisinde yaşayan, her türlü etkinliğe ev sahipliği yapan bir mekan olmasını arzu ediyoruz” dedi.
Özlem Ece: Projenin parçası olmaktan mutluluk duyuyoruz
İKSV Kültür Politikaları Çalışmaları Direktörü Özlem Ece de konuşmasında, Romangal İpek Fabrikası’nın Bursa ve Osmangazi’nin endüstriyel ve kültürel hafızasındaki önemine dikkat çekti. Projede yer almaktan duydukları memnuniyeti dile getiren Ece, Osmangazi Belediye Başkanı Erkan Aydın ve proje paydaşlarına teşekkür etti.
