Nilüfer Belediyesi’nin ilgiyle takip edilen “Gastroetnomüzikolojik Kaynatmalar” söyleşi serisi, yeni dönemine “Plak Döner, Çatal Şıkırdar: Cumhuriyet’in Sofraları ve Sesleri” başlıklı etkinlikle başladı. Prof. Dr. Özlem Doğuş Varlı’nın kurgusu ve sunumuyla gerçekleştirilen programın ilk buluşması, Pancar Deposu’nda düzenlendi.
Etkinliğin konukları viyolonsel sanatçısı İdil Onaran Sulaoğlu ile taş plak koleksiyoncusu ve araştırmacı Cemal Ünlü oldu. Söyleşide Cumhuriyet döneminde toplumsal yaşamda yaşanan dönüşüm, yemek kültürü ve müziğin modernleşme sürecindeki yeri ele alındı.
Cumhuriyet’le birlikte sofra kültürü değişti
Gastronomi uygulama alanı ile etnomüzikoloji disiplinini bir araya getiren programın kurgusunu hazırlayan Prof. Dr. Özlem Doğuş Varlı, 2000’li yıllarda önerdiği gastroetnomüzikoloji kavramından hareketle söyleşi serisini oluşturduklarını belirtti. Varlı, programın temel amacının kültürel hafızayı canlandırmak olduğunu vurguladı.
Cumhuriyet döneminin toplumsal hayata kazandırdığı yeniliklere ve bu dönüşümde Bursa’nın üstlendiği role dikkat çeken Varlı, Osmanlı’nın son döneminde ve İstanbul merkezli Batılılaşma hareketlerinde restoran, pastane ve dışarıda yemek yeme kültürünün daha çok saray çevresiyle sınırlı kaldığını ifade etti.
Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte bu alışkanlıkların değiştiğini belirten Varlı, “Cumhuriyetle birlikte bu davranış biçimleri değişti. Halk da bu hizmetlerden yararlanmaya başladı” dedi.
Atatürk’ün sofralarında müzik ve sadelik
Taş plak koleksiyoncusu ve araştırmacı Cemal Ünlü, Mustafa Kemal Atatürk’ün akşam sofralarının gösterişten uzak ve bütçeye uygun bir anlayışla hazırlandığını anlattı.
Bu sofralara çeşitli heyetlerin davet edildiğini aktaran Ünlü, Atatürk ve davetlilerin huzurunda mahur faslının icra edildiğini belirtti.
Viyolonsel sanatçısı İdil Onaran Sulaoğlu ise Atatürk’ün Cumhuriyet’i kurarken müziği Batılılaşma ve modernleşme projesinin önemli bir parçası olarak değerlendirdiğini söyledi. Türk müziğini dünyaya tanıtmak amacıyla başlatılan müzik devrimine değinen Sulaoğlu, “1904-1908 yılları arasında doğan ve ‘Türk Beşleri’ olarak anılan Cemal Reşit Rey, Ahmet Adnan Saygun, Ulvi Cemal Erkin, Hasan Ferit Alnar ile Necil Kazım Akses devlet teşvikiyle yurt dışında eğitim alarak yetiştiler” ifadelerini kullandı.
Cumhuriyet dönemi eserleri seslendirildi
Söyleşi, dönemin müzik kültürünü yansıtan eserlerin seslendirildiği dinletiyle devam etti. Programda “Mazi Kalbimde Bir Yaradır” tangosu, “Yanık Ömer” ve “Sarı Zeybek” gibi eserler katılımcılarla buluşturuldu.
Etkinliğin sonunda ise Cumhuriyet’in ilk yıllarının sofra kültüründen esinlenen özel bir menü ikram edildi. Menüde tarhana çorbası, üzüm hoşafı, köy ekmeği ve mousseline soslu kuşkonmaz yer aldı.
İkramların dikkat çeken lezzetlerinden biri de Ulus Pastanesi’nin kurucusu Rasim Öztat tarafından 1928 yılında yaratılan Marşal pastası oldu. Reçetesi ve ismi ULUS’a ait tescilli marka olan orijinal Marşal pastası, etkinlik kapsamında katılımcılara sunuldu.
