Mısır’daki Abu-Tartur Platosu’nda bulunan fosil dişler, bugün çöl olan bölgenin milyonlarca yıl önce zengin bir deniz yaşamına ev sahipliği yaptığını gösterdi.
Mısır’ın bugün kurak çöllerle kaplı Abu-Tartur Platosu’nda, milyonlarca yıl önce yaşamış köpekbalıklarına ait fosil dişler bulundu. Bulgular, Kretase döneminde deniz altında bulunan bölgede en az 7 farklı köpekbalığı türünün yaşadığına işaret ediyor.
Paleontologların Duwi Formasyonu’ndaki fosfat tabakalarında gerçekleştirdiği çalışmalarda toplam 14 fosil köpekbalığı dişi ortaya çıkarıldı.
Araştırmacılar yeni bulunan dişlerin 5 farklı soyu tükenmiş köpekbalığı türüne ait olduğunu belirledi. Bölgede daha önce tespit edilen iki türün de eklenmesiyle Abu-Tartur’daki fosil kayıtlarında görülen köpekbalığı türlerinin sayısı en az 7’ye yükseldi.
Araştırmanın sonuçları bilimsel dergi Cretaceous Research’te yayımlandı.
Bugünün çölü milyonlarca yıl önce denizdi
Kretase dönemi yaklaşık 145 milyon yıl önce başlayıp 66 milyon yıl önce sona erdi. Bu dönemde Dünya’nın iklimi günümüzden daha sıcak, deniz seviyesi ise önemli ölçüde daha yüksekti.
Bu nedenle bugün kara olan Kuzey Afrika’nın geniş bölümleri milyonlarca yıl önce denizlerle kaplıydı.
Abu-Tartur Platosu’ndaki geniş fosfat yatakları da bu eski deniz ortamının önemli jeolojik kayıtlarını günümüze kadar taşıdı.
Bilim insanlarına göre bölgedeki fosiller yalnızca geçmişte burada deniz bulunduğunu değil, aynı zamanda oldukça zengin ve üretken bir deniz ekosisteminin varlığını da ortaya koyuyor.
Fosil dişlerin şekilleri farklı türleri ortaya çıkardı
Araştırmacılar bulunan köpekbalığı dişlerinin biçimlerini ayrıntılı olarak inceledi.
Bazı dişlerin uzun ve ince, bazılarının geniş ve tırtıklı, bazı örneklerin ise belirgin biçimde kıvrık olduğu görüldü. Bazı fosillerde ana dişin yanında daha küçük diş benzeri çıkıntılar da tespit edildi.
Bu anatomik özellikler doğrultusunda fosillerin Cretalamna, Scapanorhynchus, Serratolamna ve Squalicorax cinslerine bağlı beş farklı türe ait olduğu değerlendirildi.
İki tür Mısır’da ilk kez kaydedildi
Yeni araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri, bazı türlerin Mısır fosil kayıtlarında ilk kez görülmesi oldu.
Serratolamna cf. serrata ve Squalicorax bassanii türlerinin Mısır’da ilk defa kayda geçirildiği bildirildi.
Uzun ve iğneyi andıran dişlere sahip Scapanorhynchus cf. raphiodon fosilleri ise araştırmacıların özellikle dikkatini çekti.
Bilim insanları, söz konusu örneğin Afrika’da bilinen ilk kayıt olabileceğini ve aynı zamanda bu türün fosil kayıtlarında bilinen en genç örneklerinden birini temsil edebileceğini değerlendiriyor.
Köpekbalıklarını bölgeye besin zenginliği çekmiş olabilir
Araştırmacılar, milyonlarca yıl önce Abu-Tartur çevresindeki denizde çok sayıda köpekbalığı türünün bulunmasının nedenini bölgedeki besin zenginliğiyle açıklıyor.
Derin sulardan yüzeye doğru yükselen akıntıların fosfor ve diğer besleyici maddeleri üst katmanlara taşıdığı düşünülüyor.
Bu koşullar planktonların yoğun biçimde çoğalmasını sağlamış olabilir. Planktonların artmasıyla küçük balıklar ve omurgasızların çoğaldığı, bunun sonucunda köpekbalıkları dahil daha büyük yırtıcıları destekleyen güçlü bir besin zincirinin oluştuğu tahmin ediliyor.
Fosiller tek bir “köpekbalığı mezarlığı” anlamına gelmiyor
Bilim insanları, aynı fosfat tabakasında 7 farklı köpekbalığı türünün izinin bulunmasının tüm hayvanların aynı dönemde birlikte yaşadığı veya aynı olay sonucunda öldüğü anlamına gelmediğinin altını çiziyor.
Bölgedeki tortul birikiminin oldukça yavaş gerçekleşmesi nedeniyle dişlerin farklı zamanlarda yaşamış köpekbalıklarından kalmış olabileceği değerlendiriliyor.
Bu nedenle fosil tabakasının, uzun bir zaman dilimi boyunca farklı deniz ortamlarında yaşayan köpekbalıklarının kalıntılarını bir araya getirmiş olması muhtemel görülüyor.
Yeni keşif, Geç Kretase döneminde Kuzey Afrika’yı kaplayan denizlerde köpekbalıkları açısından oldukça zengin ekosistemlerin bulunduğuna ilişkin bilimsel kanıtları güçlendiriyor.
