Macaristan’da nisan seçimleriyle başlayan siyasi değişim, cumhurbaşkanlığı makamına da yansıdı. Parlamento, eski Yüksek Mahkeme Başkanı Andras Baka’yı ülkenin yeni cumhurbaşkanı olarak seçti. Macaristan Cumhurbaşkanlığının resmi internet sitesi de 11 Ağustos’ta Baka’nın ülkenin yeni devlet başkanı seçildiğini duyurdu.
İktidardaki Tisza Partisinin tek adayı olarak seçime giren Baka, parlamentoda yapılan gizli oylamada 140 kabul oyuna karşılık 6 ret oyu aldı. Çekimser oy kullanılmazken muhalefetteki Viktor Orban liderliğindeki Fidesz milletvekilleri oylamaya katılmadı.
Baka’nın cumhurbaşkanlığı görevini 19 Ağustos’ta resmen devralması bekleniyor. Macaristan’da cumhurbaşkanlığı büyük ölçüde sembolik bir makam olsa da devlet başkanı yasaları yeniden parlamentoya gönderebiliyor veya incelenmek üzere Anayasa Mahkemesine taşıyabiliyor.
Baka’dan kutuplaşma mesajı
Seçilmesinin ardından parlamentoda konuşan Baka, Viktor Orban dönemini eleştirirken Macaristan’daki derin siyasi ve toplumsal kutuplaşmaya dikkat çekti. Yeni dönemin geçmişten hesaplaşmayı bir “intikam” sürecine dönüştürmemesi gerektiğini vurguladı.
Baka konuşmasında şu ifadeleri kullandı:
“Bu ülke, vatandaşlarının birbirini düşman olarak gördüğü sürece ortak bir gelecek inşa edemez. Siyasi değişim, bundan sonra insanların korkmak, sessiz kalmak veya dışlanmış hissetmek zorunda kalacağı anlamına gelmemeli.”
Yeni cumhurbaşkanı, geçmişte yaşandığı öne sürülen hukuki ve mali usulsüzlüklerin araştırılması gerektiğini ancak siyasi değişimin “intikam” anlayışıyla yürütülmemesi gerektiğini belirtti.
Sulyok’un görev süresi anayasa değişikliğiyle sona erdi
Baka’nın seçilmesinin önünü açan süreç, Peter Magyar liderliğindeki Tisza Partisinin nisan seçimlerini kazanmasının ardından hızlandı. Magyar’ın başbakanlığa gelmesi, Viktor Orban’ın 16 yıllık iktidar dönemini sona erdirdi. Yeni yönetim daha sonra Orban döneminde göreve gelen Cumhurbaşkanı Tamas Sulyok’un istifasını istedi.
Sulyok’un istifa etmemesinin ardından Tisza’nın parlamentodaki çoğunluğuyla anayasa değişikliğine gidildi ve mevcut cumhurbaşkanının görev süresinin sona erdirilmesi kararlaştırıldı. Sulyok da temmuz ayında kendi görevini sona erdiren anayasa değişikliğini imzaladı. Fidesz ise sürecin hukuka aykırı olduğunu savunarak yeni hükümeti “otoriter” politikalar izlemekle suçladı; Tisza bu suçlamaları reddetti.
Baka daha önce Orban hükümetiyle karşı karşıya gelmişti
Andras Baka, 1991-2008 yılları arasında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinde (AİHM) yargıç olarak görev yaptı. 2009’da Macaristan Yüksek Mahkemesi Başkanlığına getirilen Baka’nın görev süresi, Viktor Orban hükümeti döneminde 2011’de erken sona erdirildi.
Baka, görevden alınmasını Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine taşıdı. AİHM, 2014’te verdiği kararda Baka’nın haklarının ihlal edildiğine ve görevden alınmasının hükümetin yargı reformlarına yönelik eleştirileriyle bağlantılı olduğuna hükmetti.
Baka’nın cumhurbaşkanı seçilmesi, Peter Magyar hükümetinin Orban döneminden kalan siyasi ve kurumsal yapıları değiştirmeye yönelik adımlarının en sembolik gelişmelerinden biri olarak değerlendiriliyor.
