İran'ın güney kıyılarından yaklaşık 25 kilometre açıkta, boru hatları, terminaller ve depolama tesisleriyle dolu küçük bir ada hem İran hem de küresel enerji piyasaları açısından büyük önem taşıyor. Bozcaada'dan bile daha küçük olan bu adanın adı, İran'ın petrol ihracatının kalbi olan Harg Adası. Ancak bu önemine karşın İsrail, neredeyse her yeri hedefine alırken, Harg'a dokunamıyor. İsrail'in taleplerine karşın ABD de bu konuda isteksiz görünüyor. Peki bu ada neden 'dokunulmayacak kadar' önemli görülüyor? Habertürk Enerji Editörü İrem Kuşoğlu Görgü'nün haberi...
İran'ın güney kıyılarından yaklaşık 25 kilometre açıkta bir mercan adası bulunuyor. Boru hatları, terminaller ve depolama tesisleriyle dolu küçük adayı İranlılar yaygın olarak "Yasak Ada" olarak biliyor. Ancak asıl adı Harg Adası...
Yoğun bir gizlilik perdesiyle örtülü İslam Devrim Muhafızları (IRGC) tarafından korunan bu yere giriş, yalnızca resmi güvenlik izni olanlarla sınırlı. Bu ada aslında İsrail ve ABD'nin İran'a saldırıları için oldukça kritik bir öneme sahip. Zira Harg Adası, İran'ın petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90 gibi oldukça büyük bir bölümünü karşılıyor.
İran'ın stratejik yapılarını bitirmeyi hedeflediklerini belirten İsrail ve ABD için burayı ortadan kaldırmanın saniyeler süreceği ve İran ekonomisini önümüzdeki on yıllar boyunca mahvedebileceği belirtiliyor. İsrail'in eski başbakanı Yair Lapid geçen hafta açıkça, İsrail ve ABD'nin mevcut rejimi devirmeyi umuyorsa "İran'ın Harg Adası'ndaki tüm petrol sahalarının ve enerji endüstrisinin" yok edilmesi gerektiğini belirtmişti.
Ancak Trump yönetimi, bu küçük mercan adasına nasıl bir saldırı başlatması gerektiği konusunda, hatta başlatıp başlatmaması gerektiği konusunda bile, oldukça isteksiz görünüyor. Peki neden?
Chatham House'un Körfez Enerji Uzmanı Neil Quilliam, adayı İran petrol endüstrisinin 'mücevheri' olarak nitelendirdi.
İran kıyılarından yaklaşık 25 km uzaklıkta ve birkaç kilometre uzunluğundaki Harg Adası, 1960'larda ABD petrol şirketi Amoco tarafından inşa edildiğinden beri, günde 7 milyon varile kadar petrol yükleme kapasitesiyle ülkenin başlıca ham petrol ihracat terminali olarak hizmet veriyor.
Uzmanların da dediği gibi çok büyük. Öyle ki İran'daki eski ABD özel temsilcisi yardımcısı Richard Nephew bu ada için "Bu olmadan ekonomi dibe vurur" diyor.
İran kıyı şeridinin büyük bölümünün dünyanın en büyük tankerlerini barındıramayacak kadar sığ olması nedeniyle, Harg son derece kırılgan bir nokta çünkü İran'ın yurt dışına sattığı her 10 varil petrolün 9'u bu adada yüklenmekte.
Denizaltı boru hatları adayı güney İran'daki büyük petrol sahalarına bağlıyor. Süper tankerlerin ham petrol yüklemesine olanak sağlamak için uzun iskeleler derin sulara uzanırken, büyük depolama tankları ve işçi konutları adanın güney bölgesinin büyük bir bölümünü kaplıyor. Ada, 1980'lerdeki İran-Irak savaşı sırasında da ağır bombardımana maruz kalmıştı.
KRİTİK ADANIN YÜKSELİŞİ
Peki Harg Adası nasıl bu kadar önemli bir petrol merkezi haline geldi?
Ada, başlangıçta 1960'larda eski Şah döneminde Amerikan-İran ortak girişimi olan Khark Kimya Şirketi tarafından İran'ın başlıca ham petrol ihracat terminali olarak geliştirildi. Hameney'in kırk yılı aşkın süren yönetimi altında adaya daha fazla altyapı eklendi. Bugün ada neredeyse tamamen terminaller, boru hatları ve depolama tanklarıyla kaplı.
S&P Global Commodity Insights, Mayıs 2025'te Tahran'ın, her biri bir milyon varil kapasiteli 25 ve 27 numaralı tankları yenileyerek terminalin depolama kapasitesine iki milyon varil daha eklediğini bildirdi.
İran'ın kıymetli petrol ihracatını Harg Adası'na yoğunlaştırmasının başlıca nedeni ise konumu.
Uzmanlara göre Körfezin sığ suları nedeniyle çok büyük tankerler iç kesimlere yakın yerlere yanaşamıyor, derin bir limandan yük boşaltıp indirmeleri gerekiyor ve gerçekten mevcut olan tek liman Harg Adası'ndaki liman.
İran'ın nükleer programı nedeniyle Batı'nın İran'a uyguladığı yaptırımlardan önce, dünyanın dört bir yanındaki petrol şirketleri Kharg Adası'ndan ham petrol tedarik ediyordu. Bu durum özellikle Fransız enerji devi Total için büyük önem taşıyordu. Zamanla ada İran için o kadar önemli hale geldi ki, 1980'lerdeki İran-Irak savaşı sırasında öncelikli hedef haline bile geldi. O zaman bile Harg Adası, hedefteydi çünkü adanın yıkılması İran'ı ekonomik olarak felç edecekti.
Savaş, adadaki tesislerin çoğunu yok etti ve savaş bittikten sonra İran, bunların yeniden inşasını öncelik haline getirdi. O zamandan beri Harg Adası, İran'ın en iyi savunulan bölgelerinden biri haline geldi.








