ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırısı ve bu saldırılar sonucunda İran'ın dini lideri Hamaney'in öldürülmesi, siyasi açıdan yeni bir dönemin başlangıcına işaret ediyor. Ancak uzmanlar, bu gelişmelerle beraber İran'ın atacağı adımların küresel enerji piyasalarını etkileme konusunda hala önemli bir güce sahip olduğuna da dikkat çekiyor. Özellikle Hürmüz Boğazı'nın uzun süreli kapatılması ihtimali, küresel enerji akışı ve petrol fiyatlarına ilişkin endişeleri artırıyor. Habertürk Enerji Editörü İrem Kuşoğlu Görgü'nün haberi...
Dün sabah saatlerinde yapılan açıklamada İran ile uzun süredir devam eden gerilimin ardından İsrail ve ABD'nin İbirlikte İran'a operasyon başlattıklarını duyuruldu.
Trump'ın saldırı kararını almasında İsrail'in edindiği istihbarat bilgisinin etkili olduğu öne sürülürken buna göre, İsrail, Hamaney'in hareketlerini takip ediyordu ve üst düzey isimlerin bir araya geldiği sırada saldırı düzenlemenin Trump için "fırsat" yarattığı belirtildi.
Akşam saatlerinde İsrail saldırılarda İran'ın dini lideri Hamaney'in öldürüldüğünü açıkladı. ABD Başkanı Donald Trump da Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, hayatta olup olmadığına ilişkin hakkında farklı açıklamalar olan İran lideri Ayetullah Ali Hamaney'e ilişkin açıklamasında, "Tarihin en kötü insanlarından biri olan Hamaney öldü." ifadesini kullandı. beraber İran ise Hamaney'in sağ olduğunu belirtti. Ancak gece yarısı yapılan açıklamada İran devlet televizyonu, Ali Hamaney'in hayatını kaybettiğini belirterek, "İran İslam devrimi lideri şehadete ulaştı" ifadesini kullandı.
İran hükümeti de Hamaney'in hayatını kaybetmesi üzerine 40 günlük ulusal yas ve 7 günlük resmi tatil ilan etti. İlerleyen süreçte Uzmanlar Meclisi'nin en kısa sürede yeni lideri belirlemek ve ilan ettiği belirtilirken, İran'da aslında siyasi olarak yeni bir döneme geçileceği de kesinleşmiş oldu. Ancak İran'daki saldırılar devam ettiği sürece küresel açıdan bir başka endişe daha var. O da bu durumun küresel enerji akışını nasıl etkileyeceği...
Zira ABD ve İsrail'in OPEC üyesi İran'a yönelik ortak saldırısı, Orta Doğu'da büyük bir petrol arzı aksamasına yol açma riski taşıyor ve en kötü senaryoda küresel bir ekonomik durgunluğa neden olabilir.
İRAN OPEC'İN 4. BÜYÜK PETROL ÜRECİSİSİ KONUMUNDA
İran, Ocak ayında günlük 3 milyon varilin biraz üzerinde üretimle OPEC'in dördüncü büyük petrol üreticisi konumunda bulunuyor.
Bununla birlikte İran, dünyanın en önemli ticaret yollarından Hürmüz Boğazı ile kıyı şeridini paylaşmakta. Hürmüz; Basra Körfezi'ni Hint Okyanusu'na, kuzeyinde İran'ı ve güneyinde Birleşik Arap Emirlikleri ve Umman'ı birbirine bağlıyor. En dar noktasında 21 mil (33 km) genişliğinde olup, gemi geçiş yolu her iki yönde de sadece 3 km genişliğinde. Sığ derinliği de gemileri mayınlara karşı potansiyel olarak savunmasız hale getiriyor ve karaya yakınlığı gemileri kıyı tabanlı füzelerden veya devriye botları ve helikopterler tarafından müdahaleye açık hale getiriyor.
Dünyada deniz yoluyla taşınan ham petrolün yaklaşık üçte birine ev sahipliği yapan bu stratejik geçit, başta Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri olmak üzere Orta Doğu'daki üreticilerin ham petrol ve kondensat sevkiyatında kritik bir rol üstleniyor.
Bloomberg tarafından derlenen verilere göre, 2024'te Hürmüz Boğazı'ndan günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol ve petrol ürünü taşındı. Boğaz, dünya arzının beşte birinden fazlasının geçmesiyle sıvılaştırılmış doğalgaz için de ayrıca önemli konumda bulunuyor.
"FİYATLARA YÖNELİK TEHDİT HAFİFE ALINIYOR"
Eski Başkan George W. Bush'un Beyaz Saray Enerji Danışmanı veRapidan Energy'nin kurucusu ve başkanı Bob McNally, yatırımcıların İran'ın ABD saldırısına misilleme yapmasının piyasa için oluşturduğu tehdidi hafife aldığını söyledi.
McNally, piyasanın bazı riskleri fiyatlamasıyla birlikte, ham petrol vadeli işlemlerinin Pazar günü ABD saatiyle saat 18:00 işlem görmeye başlamasıyla varil başına 5 ila 7 dolar artması muhtemel olduğunu söyledi.
Cuma günü, Brent petrol fiyatları varil başına 72,48 dolara gerileyerek yüzde 2,45 artış gösterirken, ABD Batı Teksas Ham Petrolü (WTI) varil başına 67,02 dolara yükselerek yüzde 2,78 artışla günü tamamlamıştı.
McNally'ye göre İran, Hürmüz Boğazı'nı ticari trafiğe güvensiz hale getirerek ABD Başkanı Donald Trump'ı korkutabilir ve bu da petrol fiyatlarını varil başına 100 doların üzerine çıkarabilir. McNally, piyasanın, Tahran'ın su yolundaki trafiği ciddi şekilde aksatabilecek büyük miktarda mayın ve kısa menzilli füze stoğuna sahip olmasından hoşlanmadığını belirtti.
İRAN'IN KÜRESEL ENERJİ ARZI AÇISINDAN ÖNEMİ NE KADAR BÜYÜK?
Belirtildiği gibi İran, dünyanın dördüncü büyük kanıtlanmış ham petrol rezervine sahip, ancak yıllarca süren yaptırımlar ve yetersiz yatırım ihracatını sekteye uğrattı.
Uluslararası Enerji Ajansı'na göre, ülke Ocak ayında günde 3,45 milyon varil petrol üretti; bu da küresel arzın yüzde 3'ünden azına denk geliyor.








