Irak Yüksek Yargı Konseyi Başkanı Faik Zeydan’ın Tahran’da İranlı üst düzey yetkililerle gerçekleştirdiği görüşmeler, iki ülkenin resmi ve yarı resmi kaynaklarına farklı biçimde yansıdı. İran medyası temaslarda sınır güvenliği, bölgesel tehditler ve mahkûm transferlerini öne çıkarırken, Irak tarafının açıklamalarında daha çok adli ve güvenlik işbirliğine ilişkin diplomatik bir dil kullanıldı.
Zeydan, 25 Ağustos’ta İran Yargı Erki Başkanı Gulamhüseyin Muhsini Ejei ile bir araya geldi. Irak Yüksek Yargı Konseyi’nin resmi açıklamasında görüşmenin yalnızca “iki ülke arasındaki ortak adli ve hukuki dosyalar” çerçevesinde gerçekleştirildiği bildirildi; konuşmaların siyasi veya güvenlik boyutuna ilişkin ayrıntı verilmedi.
İran basınında sınır güvenliği vurgusu
İran kaynaklarında ise aynı görüşmeye ilişkin çok daha kapsamlı ayrıntılar yer aldı.
İran medyasından aktarılan bilgilere göre Ejei, İran ile Irak’ın güvenliğinin birbirine bağlı olduğunu savunarak ortak sınırda ortaya çıkabilecek güvenlik tehditlerine karşı koordinasyon çağrısı yaptı.
Ejei görüşmede şu ifadeleri kullandı:
“Sınırlardaki veya yabancı taraflarca yapılan her türlü güvenlik karşıtı hareket, her iki tarafın ortak koordinasyonuyla boşa çıkarılmalıdır.”
İran kaynakları, görüşmelerde iki ülkenin sınır güvenliğinin yanı sıra mevcut adli anlaşmaların uygulanması ve vatandaşların karşı karşıya kaldığı hukuki sorunların da ele alındığını bildirdi.
131 İranlı mahkûm Irak’tan gönderildi
Tahran’daki temasların dikkat çeken başlıklarından biri de mahkûmların transferi oldu.
Ejei, İran ve Irak arasında hükümlülerin nakline ilişkin anlaşmalar bulunduğunu belirterek, son bir yıl içerisinde Irak cezaevlerindeki 131’den fazla İran vatandaşının İran’a gönderildiğini söyledi.
İranlı yetkili, hükümlü transferlerinin kolaylaştırılmasının yanı sıra mahkûmların ailelerinin karşılaştıkları sorunların azaltılması için iki ülke arasındaki adli koordinasyonun artırılmasını istedi.
Görüşmede ayrıca iki ülke arasındaki yoğun ziyaretçi ve ticaret trafiği nedeniyle İranlı ve Iraklı vatandaşların karşılaşabilecekleri hukuki sorunların daha hızlı çözülebilmesi için işbirliğinin güçlendirilmesi gündeme geldi.
Zeydan’ın sözleri İran basınında daha geniş yer buldu
İran medyasının aktardığına göre Faik Zeydan da iki ülke arasındaki mevcut adli anlaşmaların uygulanmasının önemini vurguladı.
İran kaynakları ayrıca Zeydan’ın, Irak’ın geçmişte terörle mücadelesinde İran’ın verdiği desteğe değindiğini ve son dönemde yaşanan bölgesel gelişmeler konusunda Tahran’la dayanışma mesajı verdiğini yazdı. İran medyasında Zeydan’a atfedilen açıklamalar arasında Irak’ın “saldırılara ve ekonomik teröre karşı İran’la dayanışma içinde olduğu” yönündeki ifadeler de yer aldı.
Ancak Irak Yüksek Yargı Konseyi’nin kendi resmi açıklamasında bu siyasi ifadeler yer almadı. Irak makamları Ejei ile yapılan görüşmeyi adli ve hukuki işbirliği başlıklarıyla sınırlı biçimde duyurdu.
Bu farklılık, ziyaretin kamuoyuna sunuluşunda Tahran ve Bağdat’ın farklı iletişim tercihleri benimsediğini gösterdi.
Muhsin Rızayi ile de görüştü
Zeydan’ın Tahran programındaki bir diğer önemli görüşme İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızayi ile gerçekleştirildi.
Irak Yüksek Yargı Konseyi’nin resmi açıklamasına göre görüşmede iki ülke arasındaki ortak işbirliğinin geliştirilmesi, adli ve güvenlik anlaşmalarının uygulanması, terör ve organize suçlarla mücadelede bilgi ve tecrübe paylaşımının artırılması ele alındı.
Irak tarafı, bu işbirliğinin bölgesel güvenlik ve istikrarın güçlendirilmesine katkı sağlamasının hedeflendiğini bildirdi.
2023’te imzalanan güvenlik anlaşması yeniden gündemde
Tahran-Bağdat hattındaki sınır güvenliği tartışmaları yeni değil.
İran ve Irak, 19 Mart 2023’te Bağdat’ta ortak sınırların güvenliğinin sağlanması amacıyla bir güvenlik anlaşması imzalamıştı. Anlaşmayı dönemin İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Ali Şemhani ile Irak Ulusal Güvenlik Danışmanı Kasım Araci imzalamıştı.
Anlaşmada ortak sınırların korunmasının yanı sıra Irak topraklarının İran’a yönelik sınır ötesi saldırılar için kullanılmasının önlenmesi öne çıkıyordu.
Tahran yönetimi uzun süredir Irak Kürdistan Bölgesi’nde bulunan İranlı Kürt muhalif silahlı grupların sınır hattındaki faaliyetlerinden rahatsızlığını dile getiriyor. 2023 anlaşmasının uygulanması kapsamında bu grupların silahlı unsurlarının sınır bölgelerinden uzaklaştırılması ve kampların daha iç kesimlere taşınması gündeme gelmişti.
Tahran ve Bağdat aynı görüşmeyi farklı çerçevede sundu
Faik Zeydan’ın ziyareti sonrası ortaya çıkan tablo, görüşmelerin içeriğinden çok tarafların hangi başlıkları kamuoyuna taşımayı tercih ettiğiyle dikkat çekti.
İran medyasındaki haberlerde sınır güvenliği, dış tehditler, İran’a yönelik saldırılar, mahkûm transferleri ve siyasi dayanışma daha görünür hale gelirken; Irak Yüksek Yargı Konseyi’nin resmi açıklamalarında adli işbirliği, güvenlik anlaşmalarının uygulanması, terör ve organize suçlarla mücadele gibi daha kurumsal ifadeler tercih edildi.
Bu nedenle Zeydan’a atfedilen siyasi nitelikteki açıklamaların İran kaynaklarının aktarımı olduğu, Irak’ın resmi duyurularında aynı ayrıntılara yer verilmediği özellikle önem taşıyor.
Ziyaret, İran-Irak ilişkilerinde sınır güvenliği ve adli işbirliğinin önümüzdeki dönemde de önemli gündem maddeleri arasında kalacağını ortaya koyarken, 2023’te imzalanan güvenlik anlaşmasının uygulanması da iki başkent arasındaki temaslarda yakından takip edilen başlıklardan biri olmaya devam ediyor.
