Emekli aylığı düşük olanlar artırmak için çeşitli arayışlara giriyorlar. Askerlik veya doğum borçlanması yaparak emekli aylığını artırmanın mümkün olup olmadığını merak ediyorlar. Peki borçlanma yaparak emekli aylığını artırmak mümkün mü? Ahmet Kıvanç, Habertürk okurlarının sorularını yanıtladı
EMEKLİ AYLIĞINI YÜKSELTMEK İÇİN BORÇLANMA YAPILMALI MI?
EYT’den emekliliğe hak kazandım. Maalesef kök maaşım 16.200 TL görünüyor. 1997-1999 yıllarında 18 ay askerlik yaptım. Askerlik süremi tavandan borçlansam emekli aylığım artar mı? (Sadullah Ö.)
SORULARINIZ İÇİN: akivanc@haberturk.com
Yeni yılda kök aylığınızın yaklaşık 18 bin lira olacağı görülüyor. TBMM’ye sunulan kanun teklifi ile en düşük emekli aylığı 20 bin lira olacak. Bugün emekli olsanız 20 bin lira emekli aylığı bağlanacak.
Prim gününüz eksik olsaydı veya EYT’den yararlanamayıp askerlik borçlanması ile sigorta başlangıcını öne çekerek EYT kapsamına girecek olsaydınız hiç düşünmeden askerlik borçlanması yapmanızı tavsiye ederdim. Ama sizin için bu ikisi de söz konusu değil.
Emekli aylığını artırmak için askerlik veya doğum borçlanması yapmak isteyenlerden zaman zaman sizinki gibi mesajlar geliyor. Hizmet borçlanması yaparken katlanılan maliyet ile elde edilecek faydanın karşılaştırılması gerekir.
Bu yılın başından itibaren askerlik borçlanması maliyeti arttı. Daha önce bir günlük borçlanma için günlük asgari ücretin yüzde 32’si oranında borçlanmak yeterli iken artık yüzde 45’i oranında prim ödemek gerekiyor. Buna göre, 540 günlük askerlik borçlanmasını asgari ücret üzerinden yaptığınızda bile 267 bin 543 lira ödeyeceksiniz. Asgari ücretin iki katı kazanç üzerinden borçlanırsanız borçlanma maliyetiniz 535 bin 86 TL’ye çıkacak. Şu an için kök aylığınızın üzerine 2 bin lira ilave edildiği için 20 bin lira alacaksınız. Bu tutarın üzerine öyle bir emekli aylığı artışı elde etmelisiniz ki yapacağınız borçlanma maliyetini 5-6 yılda amorti ettiğinde kazançlı çıkasınız. Böyle bir emekli aylığı artışı maalesef olmuyor.
Ödediğiniz paraya karşılık yaptığınız askerlik borçlanmasının emekli aylığınıza katkı yapacağı kesin de değil. Çünkü 2000 öncesi, 2000 – 2008 arası ve 2008 sonrasındaki çalışma sürenize ve bildirilen kazanç tutarına bağlı olarak askerlik borçlanmasının emekli aylığına katkısı farklı olur. Bazı durumlarda hiç aylığı artırmadığı gibi, azalttığı da görülebiliyor.
Sonuç olarak, emekli aylığını artırmak için askerlik veya doğum borçlanması yapmak çoğunlukla avantaj sağlamadığı gibi elde edilen artış katlanılan maliyete değmiyor. Prim günü eksik değilse, borçlanma dolayısıyla daha erken emekli olma hakkı doğmuyorsa askerlik veya doğum borçlanması yapılması gereksiz.
İŞVEREN SGK’NIN VERDİĞİ İŞ GÖREMEZLİK ÖDENEĞİNİ İŞÇİDEN İSTEYEBİLİR Mİ?
İş yerinde bardak yıkarken elimi kestiğim için iş kazası olarak geçti. Hastanede rapor verildi. SGK tarafından hesabıma 7000 TL yatırıldı. Raporlu olduğum süre içinde yol ve yemek parası kesildi. İş yerimden parayı iade etmem istendiği için iade ettim. İşverenin böyle bir hakkı var mı, iade etmek zorunda mıyız? (H.H.)
İşçinin raporlu olduğu günlerde işverenin ücret ödeme yükümlülüğü bulunmuyor. Raporlu olunan dönemde sadece Sosyal Güvenlik Kurumu geçici iş göremezlik ödeneği verir. Ödenek tutarı ayakta tedavide günlük prime esas kazancın 3’te 2’si, yatarak tedavide ise yarısı oranındadır.
Kural böyle olmakla birlikte kimi işletmelerde işverenin, raporlu olduğu dönemde işçiye ücret ödeme yükümlülüğü olmamasına karşın, işçisini mağdur etmemek için ücretini ödediği görülüyor. Yol ve yemek parası çalışmaya bağlı ödeme olduğu için kesilmesi normaldir. İşvereniniz raporlu olduğunuz dönemde ücretinizi ödedi ise SGK tarafından verilen geçici iş göremezlik ödeneğini sizden isteyebilir. Aksi takdirde isteyemez.
EYT’Lİ KADIN MEMURUN EMEKLİLİK KOŞULLARI NEDİR?
SSK’lı çalışmaya 05.07.1999 tarihinde başladım ve 1381 gün çalıştım. Memuriyete ise 15.08.2011 tarihinde başladım ve buradan da 5131 günüm bulunuyor. Toplam prim günüm 6.512. İlçedeki sosyal güvenlik müdürlüğüne sorduğumda, EYT’den yararlandığımı ancak emekli olabilmem için 9000 prim günüm olması gerektiğini söylediler. İnternetten yaptığım araştırmada ise 7200 gün olduğu yazıyor. Bunun doğrusu nedir? (Ebru G.)
İlk defa sigortalı çalışmaya 8 Eylül 1999 öncesinde başlayan 5434 Sayılı Kanuna tabi memurlarda hizmet süresi kadınlarda 20 yıl, erkeklerde 25 yıldır. Buna göre kadınlar için 7200, erkekler için 9000 prim gününün tamamlanması gerekir. Emeklilikte yaşa takılanlar (EYT) düzenlemesiyle 8 Eylül 1999 öncesi sigorta başlangıcı olanlar için yaş koşulu kaldırıldığından, 7200 prim gününü tamamladığınız tarihte emeklilik için başvuru yapabilirsiniz.
GURBETÇİ KADIN KAÇ GÜN PRİM ÖDEYEREK EMEKLİ OLABİLİR?
Eşim Şubat 1977 Almanya doğumlu ve ilk sigorta başlangıcı 20.02.1995. Yurt dışı borçlanması yaparak borcunu ödedik ve şu anda 2348 gün sigortası bulunuyor. 2000 ve 2003 doğumlu iki çocuk için doğum borçlanması da yaparsak eşim kaç yaşında ve ne kadar prim günü ile emekli olabilir? (Hakan A.)
Yurt dışı borçlanmalar 2019 yılında yapılan kanun değişikliği sonrasında BAĞ-KUR kapsamında değerlendirilmeye başlandı. Sigorta başlangıcı 8 Eylül 1999 öncesi olan BAĞ-KUR’lu kadınlar 9000 prim gününü tamamladıklarında yaşa bakılmaksızın emekli edilirler. Prim günü 9000’den az olan ancak 5400 günden fazla olanlar ise 56 yaşında emekli olabilirler.
Eşiniz doğum borçlanması veya yurt dışı borçlanmasıyla prim gününü 5400’e tamamlarsa 56 yaşında emekli olabilir. Türkiye’ye dönüş yaptıysa ve borçlanacak yurt dışı süresi bulunmuyorsa, doğum borçlanması sonrası kalan süreyi isteğe bağlı sigorta primi ile tamamlayabilirsiniz.
Büyükçekmecede başsavcılığının emanet kasasından hırsızlık yapan şüphelinin görüntülerine ulaşıldı
Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı Emanet Bürosundaki kasalardan altın ve gümüş çaldıktan sonra İngiltere'ye kaçtığı belirlenen firari şüpheli E.Tnin olay gününe ait adliyeden çıkış görüntülerine ulaşıldı.
