BM Güvenlik Konseyi'nde İran gerilimi: Rusya ve Çin'den yaptırım paneline veto

BM'de İran yaptırımları için kritik oylama: Rusya ve Çin veto etti

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde İran'a yönelik yaptırımların uygulanmasını izleyen uzmanlar panelinin görev süresinin uzatılması için hazırlanan karar tasarısı kabul edilmedi.

ABD tarafından hazırlanan tasarı, 15 üyeli Güvenlik Konseyi'nde 11 oyla desteklenirken, 2 ülke çekimser kaldı. Rusya ve Çin'in "hayır" oyları ise tasarının veto edilmesine yol açtı.

Panelin görev süresi 26 Eylül'de sona erecek

BM'nin resmi kayıtlarına göre İran yaptırımlarını izleyen Uzmanlar Paneli'nin mevcut görev süresi 26 Eylül 2026'da sona eriyor. Panel, yaptırımların uygulanmasına ilişkin bilgileri toplamak, ihlal iddialarını incelemek ve Güvenlik Konseyi'ne tavsiyelerde bulunmakla görevli.

Oylamanın ardından panelin görev süresinin devam edip etmeyeceği konusunda Güvenlik Konseyi'nde yeni bir uzlaşı sağlanamadı.

Rusya ve Çin hukuki dayanağa itiraz etti

Oturumda Rusya, İran'ın nükleer programına ilişkin BM kararlarının hukuki durumunu gündeme getirdi. Moskova, karar tasarısının yeterli hukuki dayanağa sahip olmadığını savundu.

Çin de Rusya'nın yaklaşımına destek vererek taraflara siyasi baskı ve cepheleşmeden kaçınma çağrısında bulundu. Pekin, İran'ın nükleer meselesinin diplomatik yollarla çözülmesi gerektiğini vurguladı.

Fransa'dan “snapback” savunması

Fransa ise Batılı ülkelerin İran'a yönelik yaptırımların yeniden uygulanması için başvurduğu “snapback” mekanizmasına dikkat çekti.

Paris yönetimi, yaptırımların 2025 yılında yeniden devreye sokulduğunu ve bu nedenle uzmanlar panelinin görev süresinin hukuken uzatılması gerektiğini savundu.

ABD ve İngiltere'den Rusya ve Çin'e tepki

Oylamanın ardından ABD, Rusya ve Çin'in vetosunun İran'a yönelik yaptırımların uygulanmasını denetleyen bağımsız mekanizmayı sona erdireceğini belirtti.

Washington, panelin ortadan kalkmasının yaptırımlardan kaçınma faaliyetlerinin izlenmesini zorlaştıracağını savundu.

İngiltere de veto kararından duyduğu üzüntüyü açıkladı. İngiliz hükümeti, İran'ın nükleer faaliyetleri ve uluslararası denetim konusundaki tutumuna ilişkin endişelerini yineledi.

Oylama, İran'ın nükleer programı ve BM yaptırımlarının hukuki statüsü konusunda Güvenlik Konseyi'nin daimi üyeleri arasındaki görüş ayrılıklarının sürdüğünü bir kez daha ortaya koydu.