ABD'nin Grönland'daki askeri varlığı genişletilecek
ABD, Danimarka ve Grönland, Arktik bölgesindeki güvenlik ve savunma işbirliğini düzenleyen yeni bir anlaşmaya imza attı.
22 Eylül'de imzalanan anlaşma, ABD'nin Grönland'daki askeri faaliyetleri ve savunma alanlarına erişimi konusunda yeni düzenlemeler getiriyor. Anlaşmayla Washington'ın adada yeni savunma alanları oluşturabilmesinin önü açılırken, ABD'nin askeri varlığının genişletilmesine yönelik çerçeve de belirleniyor.
Anlaşmaya göre ABD, Grönland'daki savunma alanlarının kurulması, işletilmesi, bakımı ve hizmetlerine ilişkin mal ve hizmet alımlarında sözleşmeler yapabilecek. İnşaat ve söküm projeleri de bu kapsamda değerlendirilecek.
Belgede, sözleşmelerin mümkün olan en geniş ölçüde Grönlandlı kaynaklara verilmesinin hedeflendiği, ancak bu süreçte şirketlerin sözleşmeleri yerine getirme kapasitesi ve projelerin uygulanabilirliğinin dikkate alınacağı belirtiliyor.
Yeni düzenleme, ABD'nin mevcut askeri varlığının yanı sıra Grönland'daki savunma altyapısının gelecekte geliştirilmesine ilişkin hükümler de içeriyor.
Grönland bağımsız olursa NATO düzenlemesi
Anlaşmanın dikkat çeken bölümlerinden biri de Grönland'ın gelecekte bağımsızlık kararı alması ihtimaline ilişkin hükümler oldu.
Belgede, Grönland halkının kendi kaderini tayin hakkını kullanarak bağımsız bir devlet haline gelmesi durumunda, Danimarka ve Grönland yönetimlerinin yeni devletin NATO içinde kalmasını sağlamaya yönelik adımlar atması öngörülüyor.
Anlaşmada, bağımsız Grönland'ın gerektiğinde NATO'ya üyelik başvurusunda bulunması da düzenleme kapsamında yer alıyor.
Bu hüküm, Grönland'ın mevcut statüsünü değiştirmiyor. Grönland halen Danimarka Krallığı içinde özerk bir bölge konumunda ve yeni anlaşma da adanın mevcut egemenlik statüsünü ABD'ye devretmiyor.
1951 tarihli savunma anlaşmasına atıf
Anlaşmada ayrıca Grönland'ın bağımsız olması halinde mevcut savunma düzenlemelerinin nasıl ele alınacağına ilişkin hükümler bulunuyor.
Buna göre bağımsız bir Grönland'ın, egemenliğinin başladığı tarihten itibaren Danimarka'nın mevcut hak ve yükümlülüklerini devralması öngörülüyor. Bu kapsamda ABD ile Danimarka arasında 27 Nisan 1951'de imzalanan Grönland'ın savunmasına ilişkin anlaşmadan doğan hak ve sorumluluklar da düzenleme içinde yer alıyor.
1951 tarihli anlaşma, ABD'nin Grönland'daki savunma faaliyetleri ve askeri tesisleri konusunda temel hukuki çerçeveyi oluşturuyor. 2004 yılında yapılan ek anlaşmayla da Grönland yönetiminin süreçlerdeki rolü ve ABD askeri faaliyetleriyle ilgili danışma mekanizmaları yeniden düzenlenmişti.
Yeni anlaşma, ABD'nin Arktik bölgesindeki askeri erişimini genişletirken NATO dışındaki ülkelerin Grönland'da askeri tesis kurmasına ilişkin sınırlamalar da getiriyor. Böylece Washington'ın bölgedeki güvenlik öncelikleri ile Danimarka ve Grönland'ın mevcut statüsü arasında yeni bir savunma çerçevesi oluşturulmuş oldu.
