Ukrayna’da yıllardır süren ve küresel bir krize dönüşen savaşta, beyaz sayfa mı açılıyor yoksa haritalar yeniden mi çiziliyor? ABD’de Donald Trump’ın yakın çalışma ekibinden Steve Witkoff, JD Vance, Marco Rubio ve Jared Kushner tarafından hazırlanan 28 maddelik Ukrayna barış planı, savaşın seyrini tamamen değiştirecek radikal maddeler içeriyor.
ANKARA’NIN ROLÜ: STRATEJİK BEKLEYİŞ VE AKTİF DİPLOMASİ
Planın sızmasıyla birlikte gözler bir kez daha Türkiye’ye çevrildi. Savaşın başından bu yana denge politikasını başarıyla yürüten Ankara, şu an Washington, Moskova, Kiev ve Brüksel hattında en yoğun diplomasi trafiğini yürüten merkezlerden biri. ABD’li diplomatik kaynaklar, Türkiye ve Katar’ın bu planın mutfak çalışmasında "ara kanalları" açık tutarak teknik müzakerelere hayati katkılar sunduğunu belirtiyor. Türkiye, hem Ukrayna’nın toprak bütünlüğüne verdiği destek hem de Rusya ile kurabildiği diyalog nedeniyle planın uygulanabilirliği noktasında en kilit "beklenti merkezi" konumunda.
HARİTAYI DEĞİŞTİREN 28 MADDE: İŞTE O PLANIN AYRINTILARI
Sızan plan, Ukrayna’nın egemenlik alanını daraltırken Rusya’nın taleplerine daha önce hiç olmadığı kadar yaklaşıyor. Planın ana başlıkları şu şekilde:
1. Toprak Düzenlemeleri ve Yeni Statüko (1–8)
- Donetsk ve Luhansk bölgeleri fiilen Rusya’ya devredilecek. Ukrayna bu bölgelerdeki tüm iddialarından vazgeçecek.
- Donbas çevresinde geniş bir silahsızlandırılmış tampon bölge kurulacak.
- Zaporijya ve Herson’da mevcut cephe hatları dondurulacak.
- En Kritik Madde: Kırım’ın Rusya’ya ait olduğu, ABD ve Batı tarafından resmen tanınacak.
2. Askeri Tasfiye ve NATO Yasağı (9–15)
- Ukrayna ordusunun personel sayısı %50 oranında azaltılacak.
- Uzun menzilli füze ve ağır silah sistemlerine erişim tamamen durdurulacak.
- Yabancı askeri birliklerin Ukrayna’da konuşlanması ve yabancı eğitim üsleri yasaklanacak.
- Ukrayna’nın NATO üyeliği en az 5-7 yıl süreyle askıya alınacak.
3. Sosyal ve Hukuki Reformlar (16–20)
- Rusça, Ukrayna’da ikinci resmi dil ilan edilecek.
- Ukrayna iç hukukundaki "işgalci devlet" tanımlamaları kaldırılacak.
- Rusya ile enerji ve ticaret alanında teknik komisyonlar kurulacak.
4. Güvenlik Garantileri ve Ekonomi (21–28)
- ABD, Ukrayna’ya "saldırı durumunda destek" garantisi verecek ancak bu doğrudan askeri müdahale zorunluluğu içermeyecek.
- Savaş sonrası yeniden yapılanma fonunda Katar da yönetimde yer alacak.
- Rusya, "politik maliyeti düşük" seviyede tutulacak sembolik bir tazminat ödeyecek.
KİEV ÜZERİNDE "KABUL ET" BASKISI
Amerikan basınında yayılan analizlere göre, ABD Savunma Bakanı D. Driskell’in Kiev ziyaretinde Zelenskiy yönetimine "Savaşın maliyeti artık sürdürülebilir değil" mesajı verildi. Politico ve New York Times gibi kuruluşlar, Ukrayna ordusunun yorgunluğunu ve Batı desteğinin azalmasını gerekçe göstererek Kiev’in bu planı kabul etmekten başka seçeneği kalmadığını iddia ediyor.
MOSKOVA’NIN "TEMKİNLİ" ZAFERİ
Kremlin, planı "istediğini alan taraf" pozisyonunda karşılasa da Putin’in resmi bir açıklama yapmaktan kaçınması dikkat çekiyor. Rus uzmanlar, Moskova’nın teknik detaylara ve Batı’nın vereceği güvenlik garantilerine hala şüpheyle yaklaştığını belirtiyor. Ancak Donbas ve Kırım konusundaki maddeler, Moskova için stratejik bir kazanım olarak görülüyor.
AVRUPA’NIN KORKUSU: "SOĞUK BARIŞ"
Brüksel ve Baltık ülkelerinde ise "barışın bedeli harita değişikliği mi?" tartışması yaşanıyor. Avrupa başkentlerinde bu planın Rusya’nın iştahını artıracağı ve NATO’nun doğu kanadını savunmasız bırakacağı endişesi hakim. Analistler, bu süreci "Savaşın bittiği ama barışın da gelmediği" yeni bir dönem olan "Soğuk Barış" olarak adlandırıyor.
