2021 yılında Google ve Amazon, İsrail hükümetiyle 1,2 milyar dolarlık bir anlaşma imzaladı.
Aslında bu anlaşma, çok da dikkat çekici değildi. İsrail hükümeti verilerini Google ve Amazon'un bulut sistemine saklanmak üzere gönderecekti. Karşılığında yüklü miktarda para verdi. Şimdi ifşa edilen ise, bu anlaşmanın akıl almaz gizli maddeleri.
Guardian, Filistin ve İsrailli gazetecilerin beraber kurduğu +972 haber sitesi ve Local Call'ın ifşa ettiği maddeler, İsrail'in bu şirket üzerindeki gücünü ortaya koydu.
Bu şirketler İsrail'e eşi benzeri olmayan imtiyaz tanıyor, bu esnada Google ve Amazon kullanan diğer ülkelerin yasalarını açıkça ihlal ediyor.
Tüm bu gizliliğin sebebi ise, İsrail'in olası yasa dışı eylemlerini gizlemek.
GİZLİ MADDELER AÇIĞA ÇIKTI
"Nimbus projesi" adı verilen bu proje, İsrail’in kamu kurumlarına, güvenlik servislerine ve ordusuna gelişmiş bulut bilişim ve yapay zeka hizmetleri sunmak üzere tasarlandı.
Ancak ifşalara göre bu anlaşmanın gizli maddelerinde İsrail’in teknoloji devlerine olağandışı koşullar dayattığını ortaya koydu.
Sızdırılan İsrail Maliye Bakanlığı belgelerine göre Google ve Amazon, iki kritik şartı kabul etti.
İlk madde, İsrail’in ürünleri nasıl kullanacağı konusunda şirketlerin hiçbir sınırlama getiremeyeceğini belirtiyor.
İkincisi ise yabancı bir mahkeme İsrail’in verilerinin teslim edilmesini isterse ve şirket bu talebi açıklamaktan yasal olarak men edilirse, İsrail’e gizli bir şekilde bilgi verilmesini zorunlu kılıyor.
'GÖZ KIRPMA MEKANİZMASI'
İsrail'i uyaran bu bildirimler, “göz kırpma mekanizması” adı verilen bir yöntemle yapılıyor. Belgelerde, şirketlerin veri teslimini gizlice bildirmek için İsrail’e dört haneli ödemeler yapması gerektiği belirtiliyor.
Ödeme miktarı, verilerin talep edildiği ülkenin uluslararası telefon koduna göre belirleniyor.
Örneğin ABD’den bir mahkeme kararı gelirse 1.000 şekel, İtalya’dan gelirse 3.900 şekel ödeniyor. Bu para, bilginin aktarılmasından sonraki 24 saat içinde yatırılmak zorunda.
Eğer ülke kodu bile açıklanamayacak bir gizlilik emri varsa ödeme 100.000 şekele çıkıyor.
Gizli ödemeler sayesinde İsrail hızla harekete geçerek bilgileri siliyor ya da gizliyor. Böylelikle İsrail'i araştıran savcılar, işlenilen olası suçların izini kaybediyor.
GOOGLE VE AMAZON İNKAR ETMEDİ
Google ve Amazon, anlaşmanın yürürlüğe girmesinden bu yana gizli kodu kullanıp kullanmadıkları sorularını yanıtsız bıraktı.
Amazon sözcüsü “Yasal taleplere uygun şekilde yanıt veririz, gizlilik yükümlülüklerimizi ihlal edecek bir sistemimiz yok” dedi.
Google ise “Yasadışı faaliyette bulunduğumuz iması tamamen yanlış” açıklamasını yaptı.
İsrail Maliye Bakanlığı da “Şirketleri yasaları çiğnemeye zorladığımız iddiası asılsızdır” ifadesini kullandı.
Uzmanlar bu düzenlemeyi hukuk açısından kabul edilemez buldu. Eski bir ABD hükümet avukatı “Bu yöntem oldukça sinsi bir yol gibi görünüyor, bir mahkeme bunu fark ederse anlayışla karşılamaz” dedi.
Diğer hukukçular ise bunun yasanın lafzına uygun ama ruhuna aykırı olduğunu savundu. İsrailli yetkililer ise bu çelişkinin farkında olduklarını, şirketlerin ABD yasaları ile sözleşme arasında bir seçim yapmak zorunda kalabileceğini kabul etti.
