İran ile ABD arasındaki gerilim bu kez ekonomik yaptırımlar ve uluslararası ticaret üzerinden sertleşti. İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, Washington yönetiminin İran’la ticari ilişkilerini sürdüren ülke ve şirketlere yönelik yeni yaptırım tehdidine karşılık verdi.
Galibaf, ABD’nin İran’ı ekonomik açıdan daha fazla izole edecek güce sahip olmadığını savunurken, Tahran’ın ticari ortaklarının da Washington’dan gelen son açıklamaları dikkate almadığını öne sürdü. Açıklama, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in İran’ın küresel finans bağlantılarını hedef alan yeni ekonomik baskı kampanyasını duyurduğu sırada geldi.
Galibaf’tan Washington’a yaptırım çıkışı
Sosyal medya hesabından ABD yönetiminin son açıklamalarına tepki gösteren Galibaf, Washington’ın diğer ülkelerle ekonomik ilişkilerini daha fazla sınırlandırabilecek durumda olmadığını ileri sürdü.
İran Meclis Başkanı açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
“ABD, ekonomik açıdan diğer ülkelerle ilişkilerini mevcut halinden daha fazla sınırlandırabilecek bir durumda değil. İran'ın ticari ortakları, hem medyada hem de bize gönderdikleri mesajlarla bu açıklamaları ciddiye almadıklarını bildirdi”
Galibaf’ın açıklamasında, ABD’nin İran’la ticaret yapan ülkelere yönelik baskısının beklenen sonucu vermeyeceği görüşü öne çıktı. İranlı yetkili, Washington’ın söylemlerinin geçmişe kıyasla uluslararası ekonomide daha sınırlı karşılık bulduğunu savundu.
ABD’den “ekonomik taarruz” hamlesi
Galibaf’ın açıklamaları, Washington’ın İran’a karşı ekonomik baskıyı yeni bir aşamaya taşıdığı dönemde yapıldı.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, “Operation Economic Outcast” adı verilen yeni kampanyayı duyurarak İran’ın dünya genelindeki finansal ve ticari bağlantılarının hedef alınacağını açıkladı.
Bessent, Washington’ın amacının İran yönetiminin gelir kaynaklarını sınırlandırmak ve ülkenin küresel finans sistemindeki hareket alanını daha da daraltmak olduğunu söyledi. ABD yönetimi yeni yaptırım dalgasını İran’a karşı bir “ekonomik taarruz” olarak tanımladı.
Yeni tedbirler kapsamında İran’ın petrol ticareti, deniz taşımacılığı ve finansal ağlarının yanı sıra teknoloji, dijital varlıklar, altın ve havacılık gibi alanlardaki faaliyetlerinin de mercek altına alınması planlanıyor.
İran’la ticaret yapan ülkelere ikincil yaptırım tehdidi
Washington’ın yeni stratejisinin en dikkat çekici unsurlarından biri, yalnızca İranlı kuruluşların değil Tahran’la ticarete devam eden üçüncü ülkelerdeki şirket ve finans kuruluşlarının da hedef alınabilecek olması.
Bessent, İran’la ekonomik faaliyetlerini sürdüren ülkelere belirli süreler tanınacağını, Washington’ın taleplerinin yerine getirilmemesi halinde ikincil yaptırımların uygulanabileceğini söyledi.
ABD Hazine Bakanı ayrıca Başkan Donald Trump’ın bazı ülke liderleriyle doğrudan görüşerek İran’la yürütülen belirli ticari faaliyetlerin sona erdirilmesini isteyeceğini açıkladı.
Ancak ABD yönetimi ilk aşamada İran’ın önemli ticaret ortaklarına doğrudan ve kapsamlı yaptırım uygulamak yerine, ekonomik ilişkilerin azaltılması için baskıyı artırmayı tercih ediyor.
Bessent bunun gerekçesini açıklarken küresel finans sisteminde geniş çaplı bir sarsıntıya neden olmak istemediklerini söyledi.
Çin, Türkiye ve bölge ülkeleri yakından izleniyor
Yeni yaptırım politikasının uygulanması halinde gözlerin İran’ın en önemli ticaret ortaklarına çevrilmesi bekleniyor.
Özellikle Çin, İran petrolünün başlıca alıcıları arasında yer alırken; Türkiye, Birleşik Arap Emirlikleri, Irak ve bölgedeki diğer ülkeler de İran ile farklı alanlarda ekonomik ilişkilerini sürdürüyor.
Financial Times’ın aktardığına göre Washington, İran ile ekonomik ilişkilerini devam ettiren ülkelere ABD finans sistemine erişim konusunda yeni yaptırım riskleri oluşturabileceğinin mesajını veriyor. Ancak uzmanlar, büyük ekonomilere karşı ikincil yaptırımların ne ölçüde uygulanabileceğinin kampanyanın başarısında belirleyici olacağı görüşünde.
Galibaf’ın açıklamalarının merkezinde de bu nokta yer aldı. İranlı yetkili, Washington’ın geniş bir ülke grubuyla ekonomik ilişkilerini aynı anda riske atamayacağını savundu.
Tahran ekonomik baskının sonuç vermeyeceğini savunuyor
İran yönetimi, ABD’nin uzun yıllardır uyguladığı yaptırımlara rağmen ülkenin uluslararası ticaret kanallarını tamamen kapatamadığı görüşünde.
Tahran son dönemde Çin, Rusya ve bölge ülkeleriyle alternatif ödeme sistemleri, farklı ticaret güzergâhları ve ABD dolarına daha az bağımlı mekanizmalar üzerinde çalıştığını açıklıyor.
Buna karşılık ABD yönetimi, İran’ın yaptırımları aşmak için kullandığını öne sürdüğü şirketler, finansal aracılar ve deniz taşımacılığı ağları üzerindeki denetimi artırmaya hazırlanıyor.
Bessent’in açıkladığı son kampanya kapsamında yaklaşık 60 kişi, kuruluş ve gemiye yönelik yeni yaptırım tedbirleri de duyuruldu.
ABD-İran geriliminin ekonomik cephesi büyüyor
Washington ile Tahran arasındaki gerilim, askeri ve diplomatik başlıkların yanı sıra giderek daha fazla finans, petrol ve küresel ticaret üzerinden şekilleniyor.
ABD, ekonomik baskının İran’ın gelir kaynaklarını sınırlandıracağını savunurken İran yönetimi ise Washington’ın yaptırım kapasitesinin sınırlarına ulaştığını ileri sürüyor.
Galibaf’ın son açıklaması da Tahran’ın yeni yaptırım dalgasına karşı izleyeceği siyasi söylemi ortaya koydu. İran Meclis Başkanı, ülkenin ticari ortaklarının ABD’nin tehdidine rağmen ilişkilerini sürdürmeye hazır olduğu mesajını verirken, önümüzdeki dönemde bu iddianın ticaret rakamlarına ve ülkelerin kararlarına nasıl yansıyacağı yakından izlenecek.
