Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, BM'ye üye ülkelere mektup göndererek, 2025 yılını rekor seviyede 1 milyar 568 milyon dolarlık ödenmemiş borçla kapattıklarını ve mevcut BM bütçesinin "sürdürülemez" olduğunu bildirdi.
Guterres’in 28 Ocak’ta BM’ye üye ülkelere gönderdiği mektuba ulaşıldı.
Mektubu, mevcut BM’nin mali durumunun ciddiyetini vurgulamak için yazdığını aktaran Guterres, BM’nin “bir dönüm noktasıyla karşı karşıya” olduğunun altını çizdi.
Guterres, “Mevcut gidişat sürdürülemez” ifadesini kullanarak, BM’ye üye devletlerin ya BM'nin finansal mevzuatını elden geçirmeleri ya da örgütün finansal çöküşünün gerçek olasılığını kabullenmeleri gerektiğini vurguladı.
2025 yılını bir önceki yıla göre 2 katı olan, rekor seviyede, 1 milyar 568 milyon dolar ödenmemiş borçla kapattıklarının altını çizen Guterres, “Kriz derinleşiyor, programların uygulanmasını tehdit ediyor ve finansal çöküş riskini artırıyor. Ve durum, yakın gelecekte daha da kötüleşecek.” ifadelerini kullandı.
Guterres, aidat ödemeleri iyileşmedikçe 2026 program bütçesini tam olarak uygulayamayacakları, daha da kötüsü düzenli bütçe nakit akışının temmuza kadar tükeneceği konusunda uyardı.
Genel Sekreter, üye devletlere “Ya tüm üye devletler tam ve zamanında ödeme yükümlülüklerini yerine getirmelidir ya da yakın bir mali çöküşü önlemek için BM mali mevzuatını temelden elden geçirmelidir.” çağrısında bulundu.
AA’nın BM kaynaklarından edindiği bilgilere göre, ABD, "2 milyar 196 milyon dolarla BM'ye en fazla aidat borcu olan ülke" olarak öne çıkıyor. ABD'yi 38 milyon dolarla Venezuela, yaklaşık 20 milyon dolarla da Meksika izliyor.
“Faaliyetlerimizi sürdürmek için yeterli nakit rezervimiz ve likiditemiz yok”
BM Genel Sekreter Sözcü Yardımcısı Farhan Haq düzenlenen basın toplantısında, gazetecilerin soruları üzerine, Genel Sekreter’in söz konusu mektup ile “mevcut mali durumun ciddiyetinin altını çizdiğini” söyledi.
Haq, “Genel Sekreter, hem üye devletlerin aidatlarını ödememesi hem de BM'nin harcamadığı bütçe parası için üye devletlere geri ödeme yapmak zorunda kalması sorununu defalarca açıkça dile getirmiştir. Dolayısıyla bu iki faktör, bizi sürdürülemez bir yola sokmuştur.” diye konuştu.
Bu uyarının “abartı” olmadığını belirten Haq, “Ödeme söz konusu olduğunda, ya şimdi ya da hiçbir zaman. Geçmiş yıllarda olduğu gibi faaliyetlerimizi sürdürmek için yeterli nakit rezervimiz ve likiditemiz yok.” ifadelerini kullandı.
Haq, muhabirinin, BM’nin zaten olmayan bütçesinde yıl sonu geri ödeme zorunluluğu getiren mevzuatın niye değiştirilemediği sorusuna, “Haklısınız, üye devletler kendi düzenlemelerini değiştirebilirler ancak biz onların karşı karşıya olduğumuz durumun ciddiyetini anlamalarına ve uygun önlemleri almalarına güveniyoruz.” yanıtını verdi.
Bu konudaki BM mevzuatında herhangi bir değişiklik için adım atılıp atılmadığı sorusu üzerine Haq, Genel Sekreter’in bu konuyu üye devletlerin dikkatine sunduğunu söylemekle yetindi.
BM bütçe mevzuatına göre, her yıl sonunda o sene için belirlenen bütçe miktarındaki harcanmayan tutarın, fark olarak üye ülkelere geri ödenmesi gerekiyor.
BM yetkilileri, zaten ödenmeyen aidatlarla açık veren bütçede, bir de "olmayan paranın geri ödenmesi" kuralının bütçe tasarruf ve yönetimini çok daha karmaşıklaştırdığını belirtiyor.
"İlişkimiz devlet dairesi gibi"
